گل بی رخ یار خوش نباشد
بی باده بهار خوش نباشد
معنی بیت 1
تماشاي گل ، بدون ديدن چهره يار و فصل بهار بدون شراب دلچسب نيست.
شعر و ادبیات
غزل شماره 163 حافظ - گل بی رخ یار خوش نباشد
غزل شماره 163 حافظ
- شماره غزل
- 163
- تعداد مصرع
- 12
- زمان مطالعه
- حدود 1 دقیقه
طرف چمن و طواف بستان
بی لاله عذار خوش نباشد
معنی بیت 2
گوشه چمن و گردش باغ بي وجود زيبارويي مطبوع نيست.
رقصیدن سرو و حالت گل
بی صوت هزار خوش نباشد
معنی بیت 3
جنبش نشاط انگيز شاخه سرو و حالت و لطف گل ،بدون آواز بلبل دلنشين نيست .
با یار شکرلب گل اندام
بی بوس و کنار خوش نباشد
معنی بیت 4
با يار نوشين لب و لطيف اندام بودن ، بدون بوسه و هم آغوشي لطفي ندارد .
هر نقش که دست عقل بندد
جز نقش نگار خوش نباشد
معنی بیت 5
هر تصويري كه دست عقل آن را رسم كند ، جز تصوير ي كه از معشوق مي كشد زيبا نيست .
جان نقد محقر است حافظ
از بهر نثار خوش نباشد
معنی بیت 6
جان ، سكه بي ارزشي است كه براي ريختن و تقديم به پاي دوست مناسب نيست.
خوانش صوتی غزل
معنی ابیات غزل شماره 163
معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است.
معنی کلمات غزل
- خوش
- مطبوع طرف چمن :گوشه چمن ، كنار چمن.
- طواف بستان
- گردش بستان ، دَورِبستان .
- لاله عذار
- لاله رخ ، چهره لاله مانند ، زيبا روي . هزا ر : بلبل شكر لب: شيرين لب.
- كنار
- آغوش ، كنايه از در گرفتن.
- بندد
- به بندد. هر نقش كه دست عقل بندد: هرتصويري كه دست عقل آن را نقش بندد نقش نگار :تصوير محبوب
- نقد محقر
- كه بي ارزش ، پول ناچيز . نثار: افشاندن ، تقديم به خاكپاي.
توضیحات غزل
برداشت نمادین از غزل
این بخش، برداشت سرگرمی و تامل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش بینی قطعی آینده تفاوت دارد.
ظاهر زیبا و جمال بی عیب بدون سیرت پاک ارزشی ندارد پس فقط به ظواهر تکیه نکن و رفتار و ادب و اخلاق را نیز مد نظر داشته باش. هیچ گلی بی خار نیست. تو هم سعی کن ایرادهای خود را برطرف نمایی. در انتخاب نیز، تشخیص درست با توست. زیاد دقت کن.
وزن غزل: مفعول مفاعلن فعولن
بحر غزل: هزج مسدس اخرب محذوف
اين غزل حاصل کارگاه ايام شباب و مر حله يي كه شاعر به طرف كمال سير مي كند ، مي باشد . شاعر در بيت پنجم اين غزل را در برابر عشق معزول و محكوم مي كند ، شيوه يي كه عرفا بدان روي آورده و بر پايه جهان بيني عرفاني خود را بر روي آن قرار مي دهند . بايد د انست وزن انتخابي غزل هم براي گنجانيدن مضامين عرفاني و تشبيهات چندان در خور وشايسته نبوده و بدين سبب شاعر در دوره كمال براي باز گو كردن مفاهيم عرفاني ، از اوزان مناسب تر بهره مي جويد . غزلي است عاشقانه ، با عبارات ساده كه براي انتخاب ، به عنوان ترانه براي ساز و آواز نشاط آور مناسبت كامل دارد. در بعضي از نسخ بيت زير : باغ و گل و مُل خوش است ليكن بي صحبت يار خوش نباشد در جاي بيت پنجم غزل به صورت هفت بيتي در آمده است كه در صورت قبول اين بيت ، شايسته است به جاي بيت دوم غزل قرار گيرد تا از لحاظ ارتباط معنا و موقعيت قافيه ، وضعيت مناسبتري به خود بگيرد. در پايان ، منظور شاعر از (دست عقل بندد) نقش و نگاري است كه به منظور زيبايي بوسيله حنا ، بر روي دست ها مي بسته اند و هنوز هم در بين قبايل عرب مرسوم است .