جستجو در ابزارها

ورود و ثبت نام

با شماره موبایل خود وارد شوید یا حساب بسازید.

شعر و ادبیات

غزل شماره 415 حافظ - ای پیک راستان خبر یار ما بگو

متن کامل غزل

غزل شماره 415 حافظ

شماره غزل
415
تعداد مصرع
22
زمان مطالعه
حدود 2 دقیقه
1

ای پیک راستان خبر یار ما بگو

احوال گل به بلبل دستان سرا بگو

معنی بیت 1

اي پيام آور درست كرداران و دوستان راستين، خبري از يار ما بياور و از حال گل به بلبل نغمه سرا سخني بگو.

2

ما محرمان خلوت انسیم غم مخور

با یار آشنا سخن آشنا بگو

معنی بیت 2

نترس! ما اهل راز و از هم نشينان جلسات آشنايي هستيم حرف آن آشنا را با يار آشنا در ميان گذار.

3

برهم چو می‌زد آن سر زلفین مشکبار

با ما سر چه داشت ز بهر خدا بگو

معنی بیت 3

وقتی محبوب زلفِ مشک‌افشان خود را پریشان می‌کرد، چه قصدی با ما داشت؟ به خاطر خدا این راز را بگو.

4

هر کس که گفت خاک در دوست توتیاست

گو این سخن معاینه در چشم ما بگو

معنی بیت 4

به هركس كه گفت خاك آستانه دوست به مانند توتياي چشم مي ماند بگو كه چشم در چشم ما دوخته، اين سخن را بازگويد.

5

آن کس که منع ما ز خرابات می‌کند

گو در حضور پیر من این ماجرا بگو

معنی بیت 5

(و) به آنكس كه ما را از رفتن به خرابات باز مي دارد بگو (اگر مردي) اين ماجرا را در حضور مراد من، پير خرابات بر زبان بياور.

6

گر دیگرت بر آن در دولت گذر بود

بعد از ادای خدمت و عرض دعا بگو

معنی بیت 6

اگر بار ديگر تو را بر در آن دولتسرا گذري افتاد، پس از اداي رسم ادب و خدمتگزاري بگو: …

7

هر چند ما بدیم تو ما را بدان مگیر

شاهانه ماجرای گناه گدا بگو

معنی بیت 7

هرچند ما بدیم، تو ما را بد مشمار؛ با بزرگواریِ شاهانه از گناهِ این گدا سخن بگو.

8

بر این فقیر نامه آن محتشم بخوان

با این گدا حکایت آن پادشا بگو

معنی بیت 8

سرگذشت آن بزرگوار را براي اين مستمند باز خوان و شرح حال آن پادشاه را براي اين گدا بازگوي.

9

جان‌ها ز دام زلف چو بر خاک می‌فشاند

بر آن غریب ما چه گذشت ای صبا بگو

معنی بیت 9

ای باد صبا، وقتی جان‌ها را از دامِ زلف بر خاک می‌افشاند، بر آن دلِ غریبِ ما چه گذشت؟ خبرش را بگو.

10

جان پرور است قصهٔ ارباب معرفت

رمزی برو بپرس حدیثی بیا بگو

معنی بیت 10

(اي باد صبا) حكايت عارفان، روح پرور و مايه پرورش جان است برو و نكته يي بياموز و در برگشتن براي ما بازگوي.

11

حافظ گرت به مجلس او راه می‌دهند

می نوش و ترک زرق ز بهر خدا بگو

معنی بیت 11

حافظ، هرگاه تو را به مجلس او اجازه ورود مي دهند آنجا باده بنوش و براي خاطر خدا از تظاهر و رياكاري دست بردار.

خوانش صوتی غزل

معنی ابیات غزل شماره 415

معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است.

معنی کلمات غزل

پيك راستان
قاصد درست كردار، دوستان صديق و راستين، كنايه از باد صبا كه از جانب دوستان صديق مي آيد.
دستان سرا
داستان سرا، قصه گو.
بلبل دستانسرا
(استعاره) حافظ غزلسرا.
محتشم
بزرگوار، با حشمت و عظمت.
مَحْرم
آشنا، هم نشين.
خلوت
جاي خالي از اغيار و جايگاه هم نشينان يكرنگ و يكدل.
محرمان خلوت انس
آشنايان بزم و هم نشينان جلسات آشنايي.
توتيا
دوديا، سرمه، ماده مركب آلي كه در اثر حرارت به گرد سياه سبك وزن بسيار نرم تبديل شده و قدما معتقد بودند كه براي تقويت ديد چشم مفيد است ليكن بعداً كاربرد آن براي مشكي شدن و سياه شدن اطراف پلك منحصر شد.
معاينه
رو در رو، حضوري، آشكارا.
مويه
گريه و زاري.
واقف
آگاه.
ارباب معرفت
صاحبان معرفت، عارفان.
رمز
سِرّ، نكته.
حديث
سخن تازه، حكايت.
گر ديگرت
اگر بار ديگر تو را … .
اداي خدمت
به جا آوردن رسم خدمتگزاري و ادب و احترام.
دل به عشوه برد
با جذبه خود دل بُرد.
زرق
ريا، دو رنگي.

توضیحات غزل

وزن غزل: مفعول فاعلات مفاعيل فاعلن

بحر غزل: مضارع مثمّن اخرب مكفوف مقصور ٭ چنانچه از مطالعه و مطابقت نسخ قديمي كه اساتيد فن انجام داده اند بر مي آيد، در اين غزل دخل و تصرفات زيادي روي داده و در تعداد ابيات و رديف و مفاد پاره يي از آنها اختلافاتي مشهود است، ليكن هيچ كدام از اينها، به صورت اصولي و نقش فكري شاعر لطمه وارد نمي آورد. امروزه براي ما اين كنايات و اشارات مستتر در ابيات غزلهاي حافظ راهنماي خوبي است كه با انطباق به رويدادهاي تاريخي دوره شاعر پي به زمان سرودن آنها ببريم، چه حافظ در اكثر اين غزلها كه به منزله يادداشت روزانه اوست از مشكلات و سوءتفاهمات و مسائل روز به اشاره و كنايه سخن مي گويد. اين غزل در زمان شاه شجاع و زماني كه هنوز روابط فيمابين او و شاه و رفت و آمدها و دعوتهاي شاهانه به كلّي قطع نشده اما اثراتي از دلسردي به منصّه ظهور رسيده بود سروده شده است. شاعر در اين غزل باد صبا را طرف خطاب خود قرار داده و از او مي خواهد كه از احوال پادشاه براي او نكاتي بازگو كند. اين مطلب مي رساند كه شاعر حس كرده است كه در دعوت او به مجالس انس به عللي تأخير روي داده و به همين دليل خطاب به باد صبا مي فرمايد: ما محرمان خلوت انسيم غم مخور با يار آشنا سخن آشنا بگو آنگاه در بيت پنجم تلويحاً ناراحتي خيال خود را از اين تأخير ملاقاتها بيان داشته و در بيت ششم خود را به دانستن جريانات و اخبار پشت پرده، دلواپس نشان مي دهد و خطاب به باد صبا مي گويد اگر بار ديگر از آنجا گذشتي به شاه بگو كه: در راه عشق فرق غني و فقير نيست اي پادشاه حسن سخن با گدا بگو و در بيت نهم مي گويد از او بپرس كه آن اميدهايي را كه من از اين شاه در زمان ولايتعهدي او داشتم كي برآورده خواهد شد؟ نكته مهم اين غزل در ابيات دهم و يازدهم مطرح شده كه يادآور ضمني بهانه ظاهري شاه و درباريان از حافظ است و آن، تظاهر بيش از حدّ شاعر به شرابخواري و طرفداري از خراباتيان يك رنگ و عناد با متظاهران، در گفتار و رفتار شاعر است. اين صراحت لهجه حافظ هنوز هم بعد از 7 قرن براي ما شگفت آور است. بنابراين جاي تعجب نيست كه در آن زمان سبب اصلي اختلافات بين شاه و حافظ شده باشد. حافظ باز در پايان اين غزل با يكدندگي و علم به موضوع، خطاب به خود مي گويد: اگر يك بار ديگر هم تو را به مجلس خود راه دادند مبادا تظاهر به تقوا كني! باز هم شراب بنوش و پرده ريا و دورنگي را از هم بدران. اين است اصل عقيده و ايمان اين عارف پاك ضمير و ديندار واقعي كه عمري را بر سر مبارزه با آن در رنج و مشقّت به سر برد و براي خود نامي نيك جاويدان خريد.

برداشت نمادین از غزل

این بخش، برداشت سرگرمی و تامل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش بینی قطعی آینده تفاوت دارد.

خوش به حال شما که دوستان و اطرافیانتان واقعا همراه و محرم رازتان می باشند. پس چرا ناراحتید و همه را نگران کرده اید. کسی از شما عنایت و یاری دارد در حق او کوتاهی نکنید که چند برابر بخشش تان در جایی دیگر جبران می شود.

پرسش های رایج

پرسش های رایج

چگونه غزل حافظ را با شماره یا متن پیدا کنم؟

از فهرست غزل ها انتخاب کنید یا شماره، مصرع یا واژه ای از شعر را در بخش جستجوی متن وارد کنید.

غزلیات حافظ با فال حافظ چه تفاوتی دارد؟

در غزلیات، شعر مشخص را برای مطالعه انتخاب می کنید. فال حافظ ابزار جداگانه ای برای انتخاب شعر همراه تفسیر نمادین است.

آغاز غزل شماره 415 حافظ چیست؟

ای پیک راستان خبر یار ما بگو

نظرات شما

نظرات شما

توجه: شماره موبایل شما در وب‌سایت نمایش داده نمی‌شود
توجه: ایمیل شما در وب‌سایت نمایش داده نمی‌شود

گزارش خطای ابزار

غزلیات حافظ

مشکل را همراه با مراحل ایجاد آن توضیح دهید.

0 / ۵۰۰۰

نمایش تصویر