ای که با سلسله زلف دراز آمدهای
فرصتت باد که دیوانه نواز آمدهای
معنی بیت 1
اي كسي كه با زنجير زلف بلند (به عيادت من) آمده يي. اميد اينكه مجال و فرصت داشته باشي زيرا براي دلجويي (عاشقي) ديوانه آمده يي.
ای که با سلسله زلف دراز آمدهای
فرصتت باد که دیوانه نواز آمدهای
اي كسي كه با زنجير زلف بلند (به عيادت من) آمده يي. اميد اينكه مجال و فرصت داشته باشي زيرا براي دلجويي (عاشقي) ديوانه آمده يي.
ساعتی ناز مفرما و بگردان عادت
چون به پرسیدن ارباب نیاز آمدهای
لحظاتي ناز و تبختر را كنار بگذار و عادت عادي معمولت را عوض كن زيرا براي احوالپرسي مردمي نيازمند آمده يي.
پیش بالای تو میرم چه به صلح و چه به جنگ
چون به هر حال برازنده ناز آمدهای
چه سر صلح و چه سر جنگ داشته باشي، من فداي قد و بالاي تو مي شوم زيرا به هر صورت ناز كردن برازنده توست.
آب و آتش به هم آمیختهای از لب لعل
چشم بد دور که بس شعبده بازآمدهای
در لب لعل مانند خود آب و آتش را به هم ممزوج كرده يي. چشم بد از تو دور باد كه اين كار تو بسيار به شعبده بازان مي ماند.
آفرین بر دل نرم تو که از بهر ثواب
کشته غمزه خود را به نماز آمدهای
از اينكه براي ثواب نماز گزاردن بر پيكر كشته تير غمزه خود آمده يي، بر دل نرم و رحيم تو آفرين باد.
زهد من با تو چه سنجد که به یغمای دلم
مست و آشفته به خلوتگه راز آمدهای
پارسايي من در برابر تو وزن و ارزشي ندارد، چرا كه تو با حال مستي و شوريدگي و براي تاراج دلم به خلوتسرا و جايگاه عبادت من آمده يي.
گفت حافظ دگرت خرقه شراب آلودهست
مگر از مذهب این طایفه بازآمدهای
به من گفت: حافظ باز هم خزقه تو را شراب آلوده مي بينم مگر از مذهب و راه و روش طايفه صوفيان (متشرّع) برگشته يي؟
معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است.
این بخش، برداشت سرگرمی و تامل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش بینی قطعی آینده تفاوت دارد.
آفرین بر شما که هر کاری را حتی نیت کردن در دل را از بهر ثواب انجام می دهید و هیچ لذتی را بالاتر از خواندن نماز نمی دانید. بسیار صبور هستید و با همه کس کنار می آیید. نیازتان را جز خدا به احدی نگفته اید. رازتان را هم به کسی نگوئید که هدف نزدیک و مرادتان در راه است.
وزن غزل: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
بحر غزل: رمل مثمّن مخبون محذوف ٭ طرف صحبت شاعر در اين غزل شاه شجاع و زمان سرودن آن يا مربوط به ايام ولايت عهدي و يا اوايل حكومت او مي شود. چنين بر مي آيد كه اين شاهزاده زرنگ و مصلحت گرا كه پيش از رسيدن به حكومت با استعانت حافظ به قدرت رسيد، در همان ايام به مناسبت بيماري و يا دلجويي، از حافظ عيادتي كرده و حافظ به منظور سپاسگزاري و عرض تشكر اين غزل را سروده باشد. شاعر از زلف بلند و لبهاي شاه شجاع در اين غزل ياد كرده و او اين پادشاه را با زلف بلند و خال چهره و قدّ رعنا و لب و دهان مي ستايد هرچند كه علي القاعده شاه شجاع چندان رشيد نبوده است. شاعر در بيت مقطع، ايهامي و كنايه يي را گنجانيده است و معلوم مي شود شاه شجاع از همان اوايل سلطنت هم با تظاهر به باده نوشي و يكرنگي و عدم تظاهر حافظ چندان موافق نبوده است. مشربي كه حافظ تا پايان عمر از آن دست نكشيد.