بگرفت کار حسنت چون عشق من کمالی
خوش باش زان که نبود این هر دو را زوالی
معنی بیت 1
كارِ حُسن و زيبايي تو، مانند عشق من به سر حدّ كمال رسيده است. دلشاد باش، چرا كه اين هر دو را نابودي و نقصاني در پي نيست.
شعر و ادبیات
غزل شماره 464 حافظ - بگرفت کار حسنت چون عشق من کمالی
غزل شماره 464 حافظ
- شماره غزل
- 464
- تعداد مصرع
- 14
- زمان مطالعه
- حدود 1 دقیقه
در وهم می‌نگنجد کاندر تصور عقل
آید به هیچ معنی زین خوبتر مثالی
معنی بیت 2
در خيال نمي گنجد كه عقل به هيچ وجه بتواند از اين بهتر، مثال و مانندي در نظر مجسم كند.
شد حظ عمر حاصل گر زان که با تو ما را
هرگز به عمر روزی روزی شود وصالی
معنی بیت 3
اگر يك روز عمر، وصلِ تو نصيب و قسمت ما شود لذت و بهرهِ تمام، از عمر حاصل شده است.
آن دم که با تو باشم یک سال هست روزی
وان دم که بی تو باشم یک لحظه هست سالی
معنی بیت 4
آن لحظه كه با تو به سر برم، يك سالِ آن به كوتاهي يك روز و آن نفسي كه بي تو برآرم يك لحظه آن به درازي سالي مي ماند.
چون من خیال رویت جانا به خواب بینم
کز خواب می‌نبیند چشمم به جز خیالی
معنی بیت 5
چگونه من تصوير روي تو را در عالم رؤيا ببينم كه چشمانم از خواب و خفتن جز تصوري و خيالي، بيشتر نمي بينند.
رحم آر بر دل من کز مهر روی خوبت
شد شخص ناتوانم باریک چون هلالی
معنی بیت 6
بر دل من رحم كن زيرا به سبب مهرورزي بر چهرهِ زيباي تو، جسم ناتوان من مانند ماه شب اول خميده و لاغر شده است.
حافظ مکن شکایت گر وصل دوست خواهی
زین بیشتر بباید بر هجرت احتمالی
معنی بیت 7
حافظ، اگر خواستار وصال دوست مي باشي اينقدر گله و شكايت مكن. در تحمل بار فراق بيش از اين بايد بردبار باشي.
خوانش صوتی غزل
معنی ابیات غزل شماره 464
معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است.
معنی کلمات غزل
- كار حُسنت
- شأن و مقام زيبايي تو.
- كمال
- سر حدّ تماميت.
- زوال
- نقصان، نابودي.
- وهم
- خيال و تصور.
- تصور
- صورت بستن، حصول صورت چيزي در عقل (از تعريفات جرجاني) پندار و گمان (فرهنگ دهخدا).
- مثال
- شبيه، مثل و مانند.
- حَظّ
- لذت، بهره و فايده.
- روزي
- در بيت سوم روزي اول به معناي يك روز و روزي دوم به معناي نصيب و قسمت و در بيت چهارم نيز به معناي يك روز است.
- چون
- چگونه.
- خواب
- در مصراع اول بيت پنجم به معناي رؤيا و در مصراع دوم به معناي (نوم).
- خيالي
- تصوّري، آرزويي.
- شخص
- تن، جسم، پيكر.
- احتمال
- بار برگرفتن، تحمل، كنايه از بردباري.
توضیحات غزل
برداشت نمادین از غزل
این بخش، برداشت سرگرمی و تامل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش بینی قطعی آینده تفاوت دارد.
به مرادتان رسیده اید ولی می ترسید انچه را که سخت به دستآورده اید از دست بدهید، مطمئن باشید که همه ی آنها ماندنی است. اتفاقی می افتد که حتی تصورش هم مایه ی تعجب است و برای شما فرصتی بسیار عالی به شمار می آید. قدر آنچه را که دارید بدانید و دست از گله و شکایت بردارید و ناشکر نباشید که خدای ناکرده باز همه را از دست می دهید.
وزن غزل: مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن
بحر غزل: مضارع مثمّن اخرب ٭ خاقاني: شوريده كرد ما را عشق پري جمالي هر چشم زد ز دستش داريم گوشمالي ٭ سعدي: هرگز حسد نبردم بر منصبي و مالي اِلا بر آنكه دارد با دلبري وصالي ٭ شاه ولي: اي از جمال رويت نقش جهان خيالي وي ز آفتاب رويت هر ذرّه اي هلالي ٭ اوحدي: اي بر شفق نهاده از شام زلف خالي بر گرد ماه بسته از رنگِ شب هلالي ٭ كمال خجند: خواهم بر تو بردن تن را كه شد خيالي باري برم خيالي چون نيستم وصالي ٭ اين غزل صرفاً غرلي عاشقانه است. شاعر در مطلع غزل به يك نظريه فلسفي اشاره و تلويحاً آن را رد مي كند چه فلاسفه قديم معتقد بر اين بودند كه به جز ذات خالق متعال كه پيوسته در حدّ كمال است هر شيئي آفريده شده توسط او از بدو آفرينش راه نقصان و زوال را به سوي كمال طي مي كند و چون به حدّ كمال رسد باز به زوال و نقطه اوليه بر مي گردد! حافظ در مطلع غزل خود با محبوبش چنين خوش خبري مي دهد كه در كار حسن تو و عشق من كه هر دو به سر حدّ كمال رسيده است هيچگونه زوالي نيست. شاعر اين غزل را در ايام جواني سروده و در بيت ششم آن به جاي كلمه جسم كه به معناي پيكر است كلمه شخص را برگزيده كه شخص مشخص كننده پيكري با جان مي باشد ليكن بعدها، ديگر در غزل هاي او به اين كلمه بر نمي خوريم زيرا از لحاظ موسيقي كلام براي غزل چندان خوشايند نيست.