غزل شماره 475 حافظ - گفتند خلایق که تویی یوسف ثانی

مردمان گفتند كه تو در زيبايى يوسف ثانى هستى؛اما چون به دقت نگاه كردم ديدم كه به راستى بهتر از او هستى!

اى پادشاه زيبارويان،هنگامى كه به خنده هاى شيرين لب مى گشايى،دل رباتر و جذاب تر از آنى كه بگويم تو شيرين روزگار خود هستى![مقصود از شيرين،معشوقه ى خسرو پرويز پادشاه ساسانى است كه مطابق روايت نظامى(در مثنوى خسرو و شيرين خود)،زيبايى اش در اوج كمال بوده است.]

دهانت را نمى توان به غنچه مانند كرد؛زيرا كه هرگز دهان غنچه به تنگى و كوچكى دهان تو نيست.

صد بار گفتى كه از دهان خود كام تو را مى دهم؛چرا مانند سوسن آزاده سراپا زبان هستى؟ [يعنى چرا فقط وعده مى دهى و عمل نمى كنى؟مقصود از سوسن آزاده،سوسن سفيد است كه پنج برگ و پنج كاسبرگ دارد و معمولا برگ هاى آن را به زبان مانند مى كنند.از اين رو به آن سوسن ده زبان هم مى گويند.«چرا جمله زبانى»ناظر بر همين ويژگى سوسن است.گويى سراپاى سوسن زبان است.]

مى گويى آرزوى تو را برآورده مى كنم و در عوض جانت را مى گيرم!مى ترسم كه جانم را بستانى اما به آرزويم نرسانى!

تير خدنگ چشم بيمار تو،از سپر جان مى گذرد.كسى،هرگز بيمارى چنين نيرومند و سخت كمان نديده است![چشم يار را به سبب خمارى آن،به بيمارى مانند كرده و نگاه هاى او را به تيرخدنگ و نهايتا جان عاشقان را به سپرى كه اين تير از آن مى گذرد.و آن گاه اعجاب كرده است كه كدامين بيمار مى تواند چنين كمان دار و تيرانداز ماهرى باشد؟]

كسى كه تو او را از نظر بيندازى،مانند اشكى كه از چشم فرو مى غلتد،از چشم مردم خواهد افتاد.[از نظر خويش برانى،به كنايه يعنى عنايت و توجه از او برگيرى.و از چشم مردم افتادن،كنايه ازخوار و بى مقدار شدن است.در عين حال با كلمه ى افتادن بازى زيبايى كرده و به مفهوم دوم آن يعنى غلتيدن و فرو افتادن اشك از چشم نيز نظر داشته است.] **** دیوان حافظ بر اساس نسخه قزوینی و خانلری