ای که در کشتن ما هیچ مدارا نکنی
سود و سرمایه بسوزی و محابا نکنی
معنی بیت 1
اي كسي كه در كشتن ما به هيچ وجه گذشت و نرمي نشان نداده سرمايه و سود سرمايه را به آتش مي كشي و هيچ ملاحظه نداري …
غزل شماره 480 حافظ - ای که در کشتن ما هیچ مدارا نکنی
غزل‌های حافظ را بر اساس شماره یا عنوان پیدا کنید و بخوانید.
غزل مورد نظر را انتخاب کنید
متن کامل غزل
غزل شماره 480 حافظ
14 مصرع · حدود 1 دقیقه مطالعه
دردمندان بلا زهر هلاهل دارند
قصد این قوم خطا باشد هان تا نکنی
معنی بیت 2
دشمني با مصيبت كشيدگان كاري اشتباه و مانند برخورد با زهر كشنده است. مراقب باش تا چنين كاري از تو سر نزند.
رنج ما را که توان برد به یک گوشه چشم
شرط انصاف نباشد که مداوا نکنی
معنی بیت 3
از انصاف به دور است كه درد و رنج ما را كه مي توان با اندك عنايتي از بين برد به درمان آن نكوشي.
دیده ما چو به امید تو دریاست چرا
به تفرج گذری بر لب دریا نکنی
معنی بیت 4
وقتي كه چشم ما در اميد وصال تو از اشك خود دريايي ساخته است، چرا براي گردش بر لب دريا پا نمي نهي؟
نقل هر جور که از خلق کریمت کردند
قول صاحب غرضان است تو آنها نکنی
معنی بیت 5
هرگونه جور و ستمي كه از اخلاق و روش بزرگوارانه تو بازگفتند سخنان مغرضانه اي بيش نيست و از تو به دور است.
بر تو گر جلوه کند شاهد ما ای زاهد
از خدا جز می و معشوق تمنا نکنی
معنی بیت 6
اي زاهد، اگر محبوب زيباي ما خود را به تو بنماياند، غير از مي و معشوق از خدا چيز ديگري نخواهي خواست.
حافظا سجده به ابروی چو محرابش بر
که دعایی ز سر صدق جز آن جا نکنی
معنی بیت 7
حافظ، تنها در محراب ابروي او سجده به جاي آور، زيرا در محراب ديگري از سر صدق و صفا دعايي نتواني كرد.
🎧
خوانش صوتی غزل
معنی ابیات غزل شماره 480
معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است؛ با کلیک روی «معنی بیت» می‌توانید آن را باز یا بسته کنید.
معنی کلمات غزل
مدارا: (مخفف مداراه مصدر باب مفاعله) نرمي كردن، گذشت و انعطاف.
مُحابا: (مخفف محاباه مصدر باب مفاعله) پروا، ملاحظه، باك.
هلاهل: از لغت سانسكريت هلاهله، كه نام نوعي گياه با ريشه سمي مهلك است گرفته شده كه در هند و چين مي رويد (مينوُي در كليله و دمنه).
زهر هلاهل: زهر كشنده.
قصد كردن: سوء نيت داشتن، دشمني كردن، بر عليه كسي اقدام كردن.
خطا: غلط، ناصواب.
هان: (شبه جمله) آگاه باش.
تا: (حرف ربط) زنهار.
گوشهِ چشم: نگاه مختصر، كنايه از مختصر التفات و عنايت.
مداوا: معالجه، درمان.
تفرُّج: گردش.
خُلق كريم: اخلاق بزرگوارانه، خوي بخشنده، رفتار باگذشت.
قول: گفتار، سخن.
صاحب غرض: مغرض، غرض ورز.
جلوه: تجلي، نمايان شدن، خود را نشان دادن.
شاهد: محبوب زيبا، كنايه از حق تعالي.
سجده بردن: سجده كردن، تعظيم كردن.
سر صدق: از روي راستي و صداقت.
توضیحات غزل
وزن غزل: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
بحر غزل: رمل مثمّن مخبون محذوف
٭
در اين غزل نيز روي سخن حافظ با شاه شجاع است. غزل در زماني كه اختلاف سليقه فيمابين او و شاه شجاع، به اوج خود رسيده بود سروده شده و منظور شاعر از سرودن اين غزل تخفيف دادن شدت مخالفت شاه و دلجويي از اوست.
شاعر در شروع كلام خود با يك فردي كه مصمم به از بين بردن اوست سر صحبت را باز كرده و به او تذكر مي دهد كه از بين بردن اشخاصي چون من كه عارفي دل آگاه و متكي به خدايند چندان هم كار آسان و باصرفه اي نيست و بدان كه با اين گونه اشخاص درافتادن به منزله خودكشي با سم كشنده است.
اين گونه سخن گفتن، آن هم در مقام عذرخواهي، دلالت بر شجاعت ذاتي و اتكاءِ قلبي حافظ به قادر متعال است و بس و بسيار جرأت مي خواهد. شاعر در ابيات بعدي با سخنان ملايم و گلايه آميز، سعي در نرم كردن شاه شجاع را دارد و در بيت مقطع به طور غير مستقيم مراتب اخلاص خود را به او ابراز مي دارد.
برداشت نمادین از غزل
این بخش، برداشت سرگرمی و تأمل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش‌بینی قطعی آینده تفاوت دارد.
بی گدار به آب می زنید و بدون فکر کاری انجام می دهید که باعث از بین رفتن دار و ندارتان می شود کسانی به شما با چشم امید رجوع می کنند انصاف نیست که آنها را از خودتان برانید. جلوه هایی از حاجات بر شما نمایان شده است از خدا بخواهید تا کامل شود. از سر صدق و وفا دعا کنید.
