جستجو در ابزارها

ورود و ثبت نام

با شماره موبایل خود وارد شوید یا حساب بسازید.

شعر و ادبیات

غزل شماره 494 حافظ - ای دل گر از آن چاه زنخدان به درآیی

متن کامل غزل

غزل شماره 494 حافظ

شماره غزل
494
تعداد مصرع
16
زمان مطالعه
حدود 2 دقیقه
1

ای دل گر از آن چاه زنخدان به درآیی

هر جا که روی زود پشیمان به درآیی

معنی بیت 1

اي دل اگر از چاه زنخدان آن محبوب درآيي، هر جاي ديگر بروي پشيمان شده باز مي‌گردي.

2

هش دار که گر وسوسه عقل کنی گوش

آدم صفت از روضه رضوان به درآیی

معنی بیت 2

به هوش باش كه اگر به حرف هاي اغواگرانه نفس گوش فرا دهي مثل آدم ابو البشر از باغ بهشت رانده مي‌شوي.

3

شاید که به آبی فلکت دست نگیرد

گر تشنه لب از چشمه حیوان به درآیی

معنی بیت 3

اگر به چشمه آب حيوان دست يافتي و از آن ننوشيدي، امكان دارد كه روزگار با جرعه آبي ترا ياري نكند.

4

جان می‌دهم از حسرت دیدار تو چون صبح

باشد که چو خورشید درخشان به درآیی

معنی بیت 4

در آرزوي اينكه چون مهر جهانتاب سر برآوري، مانند فرجه بامدادي در آرزوي ديدن رويت از دست مي‌روم.

5

چندان چو صبا بر تو گمارم دم همت

کز غنچه چو گل خرم و خندان به درآیی

معنی بیت 5

مانند باد صبا آنقدر دعا و نيايش كرده در تو بدمم تا مانند گل، شاد و خندان از تنگناي غنچه بيرون بيايي.

6

در تیره شب هجر تو جانم به لب آمد

وقت است که همچون مه تابان به درآیی

معنی بیت 6

در شب سياه فراق تو جانم به لب رسيده است، وقت آن است كه مانند ماه تابان سر برآوري.

7

بر رهگذرت بسته‌ام از دیده دو صد جوی

تا بو که تو چون سرو خرامان به درآیی

معنی بیت 7

جويهاي زيادي از اشك چشم بر خاكِ درِ آستانه تو جاري ساخته ام به اميد اينكه مانند سرو خرامان از خانه به درآمده در كنار من جاي بگيري.

8

حافظ مکن اندیشه که آن یوسف مه رو

بازآید و از کلبه احزان به درآیی

معنی بیت 8

حافظ، انديشه بد به دل راه نده كه آن يوسف زيباروي عاقبت بر‌ مي‌گردد و تو از كلبه احزان بيرون خواهي آمد.

خوانش صوتی غزل

معنی ابیات غزل شماره 494

معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است.

معنی کلمات غزل

چاه زنخدان
گودي چانه.
هُش دار
مراقب باش، به هوش باش.
وسوسه
بد انديشي، افكار شيطاني، اِغوا، پند مغرضانه.
وسوسه نفس
پند مغرضانه و اِغواگرانه نفس.
آدم صفت
مانند آدم ابو البشر.
روضه رضوان
باغ بهشت.
شايد
جا دارد، شايسته است، امكان دارد.
به آبي
به جرعه آبي، به اندك آبي.
فلك
روزگار.
دست نگيرد
ياري نكند.
چشمه حيوان
چشمه آب حيات.
صبح
فاصله زماني بين شب و روز كه هوا روشن گرگ و ميشي است.
چندان
آنقدر.
گماشتن
نگهباني كردن، مأمور كردن.
دم همّت
بيانِ گرمِ دعا و توجهات قلبي، نَفَسِ گرمِ دعاي قلبي.
بسته ام
در بيت هفتم غزل به معناي روان كردن، جاري كردن.
تا بو
به اميد اينكه، در آرزوي اين كه.
مهرو
ماهرو، زيباروي.
كلبهِ احزان
نام خانه حضرت يعقوب پدر حضرت يوسف به سبب گريستن مدام او در فراق فرزند.

توضیحات غزل

وزن غزل: مفعول مفاعيل مفاعيل فعولن

بحر غزل: هزج مثمّن اخرب مكفوف محذوف ٭ اين غزل به احتمال زياد در زمان شاه زين العابدين سروده شده است. شروع سلطنت شاه زين العابدين با رقابت و مشاجرات فاميلي از يك طرف و تهديد تيمور از طرف ديگر همراه بود. حافظ در شروع غزل باز هم چاه زنخدان شاه زين العابدين را بر سياه چال شاه يحيي ترجيح مي دهد و چنين مي پندارد كه همان به كه از چشمه حيوان شاه جوان سيراب شود وگرنه چه بسا كه ديگران از دادن يك جرعه آب هم از او مضايقه كنند. شاعر در ابيات بعدي خود را در انتظار دوره شكوفايي شاه جوان قلمداد كرده و مراتب همكاري و معاضدتِ خود را با او اعلام داشته و خود را چشم براه او مي خواند. مضمون بيت دوم تلميح است به مفاد آيه 120 سوره طه: فَوَسْوَسَ اِلَيْهَ الشَّيطانُ قالَ يا آدَمَ هَلْ اَدُلُّكَ علي شَجَرَهِ الْخُلْدِ وَ مُلْكٍ لايَبْلي (پس شيطان وسوسه اش كرد گفت اي آدم آيا تو را به درخت هميشه جاويدان و سرزميني كه كهنه نمي شود راهبري كنم؟). اجمالاً كنايات ابيات اين غزل دلالت بر اين دارد كه شاعر در روزهاي نخست سلطنت شاه زين العابدين و يا دوره فترت حكومت پدرش شاه شجاع آن را سروده باشد.

برداشت نمادین از غزل

این بخش، برداشت سرگرمی و تامل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش بینی قطعی آینده تفاوت دارد.

دچار وسوسه شده ای بر سر دو راهی مانده ای کاری کن که سر از بهشت در بیاوری نه جهنم. درست است که تشنه هستی ولی نداری و تشنگی بهتر از گناه کردن است. خدا پاداش صبر واجر ثواب تو را می دهد و سربلند از راهی که انتخاب کرده ای در می آیی زیرا فکر درست و راه راست را طی کردی تا خانه ی محزون تو شاد شود.

پرسش های رایج

پرسش های رایج

چگونه غزل حافظ را با شماره یا متن پیدا کنم؟

از فهرست غزل ها انتخاب کنید یا شماره، مصرع یا واژه ای از شعر را در بخش جستجوی متن وارد کنید.

غزلیات حافظ با فال حافظ چه تفاوتی دارد؟

در غزلیات، شعر مشخص را برای مطالعه انتخاب می کنید. فال حافظ ابزار جداگانه ای برای انتخاب شعر همراه تفسیر نمادین است.

آغاز غزل شماره 494 حافظ چیست؟

ای دل گر از آن چاه زنخدان به درآیی

نظرات شما

نظرات شما

توجه: شماره موبایل شما در وب‌سایت نمایش داده نمی‌شود
توجه: ایمیل شما در وب‌سایت نمایش داده نمی‌شود

گزارش خطای ابزار

غزلیات حافظ

مشکل را همراه با مراحل ایجاد آن توضیح دهید.

0 / ۵۰۰۰

نمایش تصویر