غزل شماره 115 حافظ - درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد

درخت دوستى بكار كه ميوه و ثمره ى آن برآورده شدن آرزوى دل است.نهال دشمنى را بر كن؛زيرا كه رنج بى شمار به بار مى آورد.[دوستى به درخت و دشمنى به نهال مانند شده و جان كلام اين است كه:دوستى و عشق بورز و از دشمنى بپرهيز.]

هنگامى كه در خرابات مهمان هستى،با رندان(يعنى خرابات نشينان)با احترام و بزرگى رفتار كن؛و گرنه پس از پايان حالت مستى-اى عزيز من-به دردسر شرمندگى دچار مى شوى. [دردسركشى،ايهامى به سردرد پس از مستى هم دارد كه خمارى ناميده مى شود.]

شب همنشينى با رندان را غنيمت بدان؛زيرا كه عمر ما به سرعت مى گذرد و پس از ما آسمان همچنان مى گردد و شب و روز پى در پى مى آيد.

به كجاوه دار ليلى كه گاهواره ى ماه را با خود حمل مى كند و اختيار گاهواره با اوست [و مى تواند آن را به هر سو ببرد]يادآورى و الهام كن كه كجاوه ى ليلى را از كوى مجنون و اقامتگاه او عبور دهد.[مهد ماه،استعاره از كجاوه ى ليلى است.يعنى كجاوه را به مهد و ليلى را به ماه مانند كرده است.در حكم است،يعنى در اختيار و تحت فرمان است.در دل اندازش:يعنى به دل او بينداز،الهام كن.جان كلام اين است كه:تو را به خدا قسم،كارى كن كه كجاوه ران ليلى،كجاوه را از محل زندگى مجنون بگذراند تا مجنون شايد ليلى را ببيند!]

اى دل،آرزوى جوانى كن،و گرنه طبيعت هر سال صدها گل مانند نسرين و صدها پرنده ى خوش صدا مانند بلبل مى آورد.[بهار عمر،يعنى جوانى،مقصود آن است كه جهان طبيعت هر سال باآوردن گل ها جوان مى شود.اين ماييم كه با آمدن بهار طبيعت،پير مى شويم.پس آرزو كن كه از بهارعمر-جوانى-برخوردار باشى!]

چون دل من با گيسوى تو پيمان محبت بسته،تو را به خدا،از لب شيرين خود بخواه كه به او آرام و قرار بخشد.[با گيسوى تو پيمان بسته،تلويحا به اين معناست كه دلم اسير گيسوى تو و مانند آن پريشان است.]

حافظ،در اين سر پيرى از خدا مى خواهد و آرزو مى كند كه بر لب جويى بنشيند و دلبر سرو قدى را در آغوش بگيرد.[باغ،استعاره از زندگى و سرو،استعاره از دلبر سرو قد است.] **** دیوان حافظ بر اساس نسخه قزوینی و خانلری