شکست سنگین بلو اوریجین؛ نیو گلن منفجر شد

موشک سنگین «نیو گلن» متعلق به شرکت «بلو اوریجین» در جریان یک آزمایش زمینی در پایگاه پرتاب کیپ کاناورال ایالت فلوریدا دچار انفجار شد. این حادثه که تصاویر آن به‌صورت زنده از سوی رسانه‌های NASASpaceFlight.com و SpaceFlight Now پخش می‌شد، توسط بلو اوریجین نیز تأیید شد. به گزارش ایتنا و به نقل از Techcrunch، شرکت فضایی بلو اوریجین در حال انجام آزمایش «احتراق استاتیک» پیش از چهارمین مأموریت برنامه‌ریزی‌شده این موشک بود؛ مأموریتی که قرار بود طی هفته‌های آینده ماهواره‌های اینترنتی آمازون برای پروژه «لئو» را به مدار منتقل کند. از آنجا که این آزمایش معمولاً با سوخت‌گیری کامل موشک انجام می‌شود، انفجار رخ‌داده یکی از بزرگ‌ترین حوادث موشکی تاریخ آمریکا و سنگین‌ترین شکست در تاریخ فعالیت بلو اوریجین توصیف شده است. بلو اوریجین شامگاه پنجشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی X اعلام کرد تمامی کارکنان حاضر در محل در سلامت کامل هستند. جف بزوس (رییس بلو اوریجین) نیز در پیامی جداگانه تأکید کرد که هیچ‌یک از اعضای تیم آسیب ندیده‌اند. این شرکت هنوز جزئیات دقیقی از علت حادثه منتشر نکرده و تنها از وقوع یک «ناهنجاری» خبر داده است. جف بزوس در واکنش به این حادثه نوشت: «هنوز برای مشخص شدن علت اصلی بسیار زود است، اما تیم ما از همین حالا بررسی‌ها را آغاز کرده است. امروز روز بسیار دشواری بود، اما هر آنچه نیاز به بازسازی داشته باشد، دوباره ساخته خواهد شد و به پرواز بازخواهیم گشت.» جرد آیزاکمن، مدیر ناسا، نیز اواخر پنجشنبه اعلام کرد این سازمان با شرکای خود برای انجام تحقیقات کامل درباره حادثه، بررسی تأثیرات کوتاه‌مدت بر مأموریت‌ها و بازگشت ایمن برنامه‌های پرتاب همکاری خواهد کرد. اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) هم در بیانیه‌ای اعلام کرد از وقوع انفجار مطلع است و این حادثه هیچ تأثیری بر ترافیک هوایی منطقه نداشته است. ناسا و نیروی فضایی آمریکا تاکنون واکنش رسمی دیگری به این حادثه منتشر نکرده‌اند. این انفجار حدود ساعت ۹ شب به وقت شرق آمریکا رخ داد؛ زمانی که بلو اوریجین فرایند آزمایش احتراق استاتیک موشک نیو گلن را آغاز کرده بود. تصاویر منتشرشده از محل پرتاب شماره ۳۶، شدت بالای انفجار را نشان می‌دهد. کارشناسان معتقدند این حادثه می‌تواند برنامه توسعه موشک نیو گلن را برای مدت قابل‌توجهی متوقف کند. بلو اوریجین پیش‌تر اعلام کرده بود قصد دارد در سال جاری میلادی تا ۱۲ پرتاب نیو گلن انجام دهد؛ پروژه‌ای که پس از حدود یک دهه توسعه، برای رقابت مستقیم با اسپیس‌ایکس ایلان ماسک طراحی شده است. نیو گلن همچنین نقش مهمی در برنامه‌های فضایی آینده ناسا دارد. این موشک قرار است در بخشی از مأموریت‌های برنامه آرتمیس برای بازگشت انسان به ماه مورد استفاده قرار گیرد. ناسا اوایل همین هفته نیز بر نقش کلیدی بلو اوریجین در این پروژه تأکید کرده بود. آیزاکمن اعلام کرد هرگونه تأثیر احتمالی این حادثه بر برنامه آرتمیس و پروژه پایگاه قمری، پس از تکمیل ارزیابی‌ها اطلاع‌رسانی خواهد شد.   بلو اوریجین علاوه بر پروژه‌های ناسا، در حال آماده‌سازی برای اجرای مأموریت‌های امنیت ملی آمریکا برای پنتاگون نیز است. ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس، اندکی پس از انتشار خبر انفجار در شبکه X نوشت: «بسیار ناراحت‌کننده است. ساخت موشک کار بسیار دشواری است. امیدوارم به‌سرعت شرایط را بازیابی کنید.» این حادثه تنها چند هفته پس از سومین پرواز نیو گلن رخ داده است؛ مأموریتی که آن هم با شکست پایان یافت. در آن پرواز، مرحله فوقانی موشک نتوانست ماهواره شرکت AST SpaceMobile را در مدار قرار دهد و مأموریت به‌طور کامل از دست رفت. با این حال، اداره هوانوردی فدرال آمریکا هفته گذشته و پس از تکمیل تحقیقات مربوط به آن شکست، مجوز پرواز مجدد نیو گلن را صادر کرده بود.   موشکی که سال‌ها در حال توسعه بود بلو اوریجین سال‌ها روی توسعه نیو گلن کار کرده و هم‌زمان از برنامه «نیو شپرد» برای آزمایش فناوری‌های زیرمداری در مقیاس کوچک‌تر بهره برده است. در حالی که نیو شپرد تاکنون گردشگران فضایی و برخی مأموریت‌های علمی را به مرز فضا منتقل کرده، هدف اصلی بلو اوریجین توسعه موشکی بوده که بتواند محموله‌های سنگین تجاری و ماهواره‌های بزرگ را به مدار زمین ارسال کند. فرایند توسعه این موشک بسیار طولانی‌تر از پیش‌بینی‌های اولیه شرکت شد، اما سرانجام نخستین پرواز موفق نیو گلن در ژانویه ۲۰۲۵ انجام شد. نیو گلن در نخستین مأموریت خود توانست به مدار برسد، هرچند مرحله تقویت‌کننده پیش از فرود روی کشتی بدون سرنشین در اقیانوس منفجر شد. بلو اوریجین در دومین مأموریت نیو گلن در نوامبر ۲۰۲۵  عملکرد موفق‌تری داشت. این شرکت در آن پرواز دو فضاپیما را برای ناسا به مقصد مریخ ارسال کرد و برای نخستین بار موفق شد مرحله تقویت‌کننده را سالم فرود بیاورد.   این موفقیت به بلو اوریجین اجازه داد در سومین مأموریت نیو گلن، همان تقویت‌کننده را دوباره مورد استفاده قرار دهد و توانایی بازسازی و استفاده مجدد از مرحله اول موشک را به نمایش بگذارد؛ قابلیتی که نقش مهمی در کاهش هزینه‌های پرتاب دارد. با وجود موفقیت در بازیابی مرحله اول در سومین مأموریت که در آوریل ۲۰۲۶ انجام شد، مرحله فوقانی موشک دچار نقص برودتی شد و ماهواره مأموریت از دست رفت. چهارمین مأموریت برنامه‌ریزی‌شده نیو گلن قرار بود نخستین پرتاب از مجموعه ۲۴ مأموریتی باشد که آمازون برای آن با بلو اوریجین قرارداد امضا کرده است. آمازون در حال توسعه شبکه اینترنت ماهواره‌ای «لئو» به‌عنوان رقیب استارلینک اسپیس‌ایکس است و تنها یک روز پیش از حادثه، از نیو گلن به‌عنوان یک «موشک سنگین قابل استفاده مجدد» یاد کرده بود. آمازون اواخر پنجشنبه اعلام کرد هیچ‌یک از ماهواره‌های پروژه لئو در این آزمایش حضور نداشتند. مایک هاریدوپلوس، نماینده جمهوری‌خواه ایالت فلوریدا در کنگره آمریکا، نیز پس از گفت‌وگو با مدیر ناسا اعلام کرد: «خوشبختانه هیچ گزارشی از مصدومیت منتشر نشده است. از نیروهای امدادی، مهندسان و تیم پرتاب که به‌سرعت وارد عمل شدند، قدردانی می‌کنم. برای ساحل فضایی فلوریدا و همه افراد درگیر در این حادثه دعا می‌کنم.»