هرمز - معنی اسم, ریشه, تلفط و اطلاعات دیگر

(اوستايي) (= ارمز، ارمزد، اورمزد، هورمز و هورمزد)، 1-(در اديان) اهورامزدا (د اهورا)؛ 2- (درنجوم) ستاره‌ي مشتري؛ 3- (در گاه شماري) روز اول از هر ماه شمسي؛ روز پنج شنبه. [ايرانيان قديم به روزهاي هفته چندان توجهي نداشته‌اند، بعدها به مناسبت انتساب اين روز به مشتري نزد ساميان، اين اطلاق بوجود آمده]؛ [هرمز در اوستايي نيز به معني آفريننده‌ي نيكي بكار رفته در مقابل اهريمن كه معني آفريننده‌ي بدي داشته]. 4- (اَعلام) 1) نام پنج تن از شاهان ساسانی. هرمز اول: شاه [272-273 میلادی]، که از زمانی حمایت کرد؛ هرمز دوم: شاه [303-310 میلادی]، پسر نرسی و پدر شاپور ذوالاکتاب، که در جنگ با مهاجمان عرب کشته شد؛ هرمز سوم: شاه [457-459 میلادی]، در جنگ با برادرش پیروز کشته شد؛ هرمز چهارم: شاه [579-590 میلادی]، که در زمان او بهرام چوبین ترکان را شکست داد. هرمز بر اثر توطئه‌ي خسرو پرویز زندانی و کور شد؛ هرمز پنجم: شاه [631 میلادی] به دست یکی از محافظانش کشته شد؛2) هرمز: جزیره ایرانی در خلیج فارس، به مساحت حدود 50 کیلومتر مربع؛ 3) هرمز: نام تنگه‌ي میان خلیج فارس و دریای عمان به عرض 80 کیلومتر؛ 4) هرمز: نام شهری در جزیره‌ي هرمز در شهرستان قشم، در استان هرمزگان؛ 5) نام شهر باستانی ایران در محل کنونی شهر میناب، در استان هرمزگان، که پس از مهاجرت مردم آن در قرن 7 هجری به جزیره‌ي هرمز، رو به ویرانی نهاد.

تنگه هرمز نام یک تنگه دریایی بین خلیج فارس و دریای عمان، جزیره هرمز نام جزیره ای در خلیج فارس، هرمز (شهر) نام شهری در استان هرمزگان، هرمز یکم نام پادشاهی از سلسله ساسانیان است.

معنی هرمز در لغت نامه دهخدا:
نام روز اول است از هر ماه شمسی و نیک است در این روز سفر کردن و جامه ٔ نو پوشیدن و نشاید وام دادن. از نظر ریشه با اهورامزدا، ارمز، ارمزد، اورمزد، هورمز، هورمزد، و هرمزد یکی است.
فرشته ای که امور و مصالح روز هرمز - یعنی روز اول هر ماه -به او تعلق دارد. در برخی ادیان به معنی نام فرشته نیست بلکه نام خداست.
نام ستاره ٔ مشتری است، برجیس. اورمزد، در یونانی هرمس به معنی عطارد است و رومیان قدیم مشتری رارب ّالارباب میدانستند و ایرانیان هم نام اهورامزدا را بر آن نهادند.

معنی هرمز در فرهنگ معین:
= هرمزد، اورمزد، اهورامزدا: ۱. نام خدا. ۲. نام سیاره مشتری . ۳. نام روز اول از هر ماه خورشیدی .

معنی هرمز در فرهنگ فارسی عمید:
۱. اهورامزدا ۲. (نجوم) سیارۀ مشتری ۳. روز اول از هرماه خورشیدی ۴. روز پنجشنبه که گفته اند آن روز به ستارۀ مشتری تعلق دارد.