آتشبس موقت در فناوری؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، پس از دیدار با شی جین پینگ، همتای چینی خود، پکن را ترک کرد و گفت که «توافق‌های تجاری فوق‌العاده‌ای برای هر دو کشور» منعقد کرده است. ترامپ که به همراه یک هیات تجاری بلندپایه از حوزه‌های کشاورزی، هوانوردی، خودروهای برقی و تراشه‌های هوش مصنوعی به چین سفر کرده بود، روابط بین دو کشور را «مهم‌ترین رابطه اقتصادی جهان» توصیف کرد. اما این اجلاس دو روزه بیشتر با لفاظی‌های گرم و نمادگرایی تعریف می‌شد تا نتایج اقتصادی ملموس به‌ویژه در حوزه فناوری، به‌طوری که روز اول شامل مراسم‌های مفصل و زبان خوش‌بینانه بود اما پیشرفت تجاری گسترده یا توافق‌نامه‌های تجاری قابل‌توجهی حاصل نشد. با این حال به گفته کارشناسان حضور برخی از تاثیرگذارترین رهبران فناوری آمریکا، به ویژه ایلان ماسک و جنسن هوانگ، نشان داد که زیرساخت‌های هوش مصنوعی، نیمه‌هادی‌ها و محاسبات پیشرفته اکنون از دیپلماسی اقتصادی ایالات متحده و چین جدایی‌ناپذیر شده‌اند. حتی بدون دستیابی به یک توافق بزرگ و غیرمنتظره، این اجلاس نشان داد که به‌رغم سال‌ها تنش تجاری و کنترل صادرات، این دو ابرقدرت چقدر عمیقا از طریق فناوری به هم وابسته‌ هستند. برخی کارشناسان می‌گویند هر چند که توافقات محدود بود اما احتمالا بهترین حالت ادامه آتش‌بس تجاری بین دو کشور در حوزه فناوری از سال ۲۰۲۵ است.   اهمیت مذاکرات فناورانه این سفری بود که در آن زیبایی‌ها به اندازه نتایج اهمیت داشتند و یکی از لحظاتی که بیش از همه مورد توجه قرار گرفت، فرود هواپیمای ایر فورس وان در پکن بود. ایلان ماسک جلوتر از مقامات ارشد از جمله پیت هگست، مارکو روبیو و جیمیسون گریر، نماینده تجاری ایالات متحده، از هواپیما پیاده شد - سفری که به شدت بر تجارت متمرکز بود. ماسک و جنسن هوانگ، رئیس انویدیا، نیز در طول مراسم استقبال نزدیک ترامپ ماندند و این نشان می‌دهد که چگونه خودروهای برقی، هوش مصنوعی و نیمه‌هادی‌ها به عناصر اصلی در روابط ایالات متحده و چین تبدیل شده‌اند. هر دو شرکت عمیقا در معرض تقابل با چین هستند. تسلا به‌شدت به کارخانه‌ بزرگ شانگهای و مصرف‌کنندگان چینی خود متکی است، درحالی‌که انویدیا در مرکز رقابت هوش مصنوعی و کنترل‌های صادراتی ایالات متحده روی تراشه‌های پیشرفته قرار دارد. حضور هوانگ به‌ویژه از آن جهت قابل‌توجه بود که او در فهرست اولیه هیات اعزامی نبود و این امر گمانه‌زنی‌هایی را مبنی بر اینکه هوش مصنوعی و دسترسی به تراشه در مذاکرات بیش از حد انتظار برجسته بوده است، دامن زد. ترامپ بعدا به فاکس‌نیوز گفت که «چین قصد دارد صدها‌میلیارد دلار روی این افراد سرمایه‌گذاری کند»، اما توضیح بیشتری نداد.    مذاکرات بر چه متمرکز بود؟ دیدگاه دیگری که درباره دیدار روسای جمهور آمریکا و چین وجود دارد، به اثر این دیدار در بازار سهام باز می‌گردد. به گفته ناظران سهام شرکت‌های فناوری پس از دیدار پرمخاطره این هفته بین دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا و شی جین پینگ، رئیس‌جمهوری چین، می‌تواند دوباره تقویت شود، زیرا سرمایه‌گذاران می‌گویند این اجلاس می‌تواند تنش‌های تجاری را کاهش دهد و به‌ویژه در سهام فناوری عقب‌مانده این کشور، روند صعودی را احیا کند. به گزارش سی‌ان‌بی‌سی، تحلیلگران گلدمن ساکس همانگونه که انتظار داشتند مذاکرات به‌طور خاص بر کنترل‌های تجاری و صادراتی، از جمله تعرفه‌ها، محدودیت‌های نیمه‌رساناها و صادرات عناصر خاکی کمیاب، متمرکز بود. این بانک اعلام کرد از پیش انتظار می‌رفت که چین در ازای جلوگیری از تشدید بیشتر تعرفه‌ها، با خرید محصولات کشاورزی، انرژی و هواپیماهای بیشتر از ایالات متحده موافقت کند. هر چند اتفاقاتی در این حوزه رخ داد اما خریدها، مثل انتظارات پیش نرفتند.    انویدیا به خواسته خود رسید؟ وقتی جنسن هوانگ، مدیر اجرایی انویدیا، این هفته در آخرین لحظه به گروه رهبران تجاری آمریکایی که با رئیس‌جمهوری ترامپ به پکن سفر می‌کردند، پیوست، بسیاری آن را نشانه‌ای از پیشرفت در فروش متوقف شده طولانی‌مدت این شرکت در چین دانستند. اما با پایان یافتن نشست بین ترامپ و شی جین پینگ، رهبر ارشد چین، در روز جمعه، سرنوشت تراشه‌های هوش مصنوعی انویدیا در چین به هیچ وجه روشن‌تر از قبل نبود. به نوشته روزنامه نیویورک‌تایمز، حتی جیمیسون گریر، نماینده تجاری ایالات متحده، در مورد آینده انویدیا در چین مطمئن به نظر نمی‌رسید و روز جمعه در مصاحبه‌ای با بلومبرگ‌نیوز گفت که این به پکن بستگی دارد که آیا شرکت‌های چینی خریدهای بیشتری از این غول تراشه‌سازی آمریکایی انجام خواهند داد یا خیر. دسامبر گذشته، رئیس‌جمهوری ترامپ به انویدیا، تولیدکننده پیشرو تراشه در جهان، اجازه داد تا یکی از قدرتمندترین تراشه‌های هوش مصنوعی خود، H۲۰۰، را به چین بفروشد. اما از آن زمان، دولت چین هنوز برای هیچ خریدی چراغ سبز نشان نداده است و اصلا از این نوع تراشه به کشور چین فروخته نشده است. در عوض، پکن شرکت‌های چینی را به سمت تکیه بر فناوری داخلی تولیدکنندگان تراشه مانند هوآوی سوق داده است. درست قبل از دیدار ترامپ با شی، چین به نقطه عطفی در تلاش دیرینه خود برای خودکفایی فناوری رسید. استارت‌آپ چینی دیپ‌سیک برای اولین بار اعلام کرد که جدیدترین مدل هوش مصنوعی آن برای اجرا روی تراشه‌های هوآوی بهینه شده است. هوانگ مدت‌ها هشدار داده بود که این تغییر در راه است. او پیش‌بینی کرده است که به‌زودی، شرکت‌های هوش مصنوعی چین به جای فناوری آمریکایی، به سخت‌افزار چینی متکی خواهند شد و نفوذ ایالات متحده بر توسعه هوش مصنوعی در چین را کاهش خواهند داد. به نظر نمی‌رسد مقامات آمریکایی در سفر این هفته خود به چین، این موضوع را مطرح کرده باشند. گریر در مصاحبه‌ای گفت: «تصمیم در مورد خرید H۲۰۰ یک تصمیم مستقل برای چین خواهد بود. بدیهی است که ما فکر می‌کنیم این می‌تواند در درازمدت برای آنها مفید باشد، اما آنها فقط باید در این مورد تصمیم خود را بگیرند.» سال‌هاست که واشنگتن از کنترل‌های صادراتی برای کند کردن پیشرفت چین در فناوری‌های پیشرفته مانند هوش مصنوعی استفاده کرده است و تحلیلگران انتظار داشتند مقامات چینی این هفته ناامیدی خود را از این محدودیت‌ها ابراز کنند. گریر گفت: «با وجود حضور هوانگ در پکن، دو طرف در این جلسه درباره کنترل صادرات تراشه صحبتی نکردند.» وی گفت چین قاطعانه به تولید تراشه‌های پیشرفته در داخل کشور متعهد است و صنعت فناوری ایالات متحده را تهدیدی برای این تلاش می‌داند. او گفت: «اگر ما از بقیه جلوتر باشیم، مثلا در زمینه تراشه‌های هوش مصنوعی، گاهی اوقات آنها احساس می‌کنند که این می‌تواند رشد خودشان را متوقف کند.»   فناوری جنگ تجاری جدید این اجلاس در نهایت یک واقعیت رو به رشد را تقویت کرد: رابطه ایالات متحده و چین دیگر عمدتا با تعرفه‌ها یا کسری تولید تعریف نمی‌شود. در عوض، نبرد به طور فزاینده‌ای حول این محور متمرکز شده است که چه کسی فناوری‌هایی که دهه آینده را شکل می‌دهند، از زیرساخت‌های هوش مصنوعی و نیمه‌هادی‌های پیشرفته گرفته تا وسایل نقلیه الکتریکی و شبکه‌های محاسباتی جهانی، کنترل می‌کند. مذاکرات تجاری ممکن است هنوز چارچوب دیپلماتیک را فراهم کنند، اما فناوری به وضوح به عرصه واقعی رقابت استراتژیک بین واشنگتن و پکن تبدیل شده است. منبع: دنیای اقتصاد