معاشران گره از زلف یار باز کنید
شبی خوش است بدین قصهاش دراز کنید
معنی بیت 1
ای همنشینان، گره از زلف یار باز کنید؛ شب خوشی است و با گفتوگو دربارهٔ زلف او این شب را دراز کنید.
غزلهای حافظ را بر اساس شماره یا عنوان پیدا کنید و بخوانید.
16 مصرع · حدود 1 دقیقه مطالعه
معاشران گره از زلف یار باز کنید
شبی خوش است بدین قصهاش دراز کنید
ای همنشینان، گره از زلف یار باز کنید؛ شب خوشی است و با گفتوگو دربارهٔ زلف او این شب را دراز کنید.
حضور خلوت انس است و دوستان جمعند
و ان یکاد بخوانید و در فراز کنید
مجلسِ خلوت و دوستی آماده است و دوستان گرد آمدهاند؛ آیهٔ وانیکاد را برای دوری از چشمزخم بخوانید و در را ببندید.
رباب و چنگ به بانگ بلند میگویند
که گوش هوش به پیغام اهل راز کنید
رباب و چنگ با صدای بلند میگویند که با گوشِ فهم به پیام اهل راز گوش فرا دهید.
به جان دوست که غم پرده بر شما ندرد
گر اعتماد بر الطاف کارساز کنید
به جان دوست سوگند، اگر به لطفِ کارساز اعتماد کنید، غم پردهٔ آرامش و آبروی شما را نخواهد درید.
میان عاشق و معشوق فرق بسیار است
چو یار ناز نماید شما نیاز کنید
میان عاشق و معشوق تفاوت بسیار است؛ وقتی یار ناز میکند، شما نیاز و فروتنی نشان دهید.
نخست موعظه پیر صحبت این حرف است
که از مصاحب ناجنس احتراز کنید
نخستین پندِ پیرِ مجلس این است که از همنشینی با کسی که با شما همدل و سازگار نیست دوری کنید.
هر آن کسی که در این حلقه نیست زنده به عشق
بر او نمرده به فتوای من نماز کنید
هر کس در این جمع به عشق زنده نیست، از نظر من مرده است؛ پیش از مرگ جسمانی بر او نماز میت بخوانید.
وگر طلب کند انعامی از شما حافظ
حوالتش به لب یار دلنواز کنید
اگر حافظ از شما پاداشی خواست، او را به لبِ مهربان یار حواله دهید؛ پاداش مطلوب او وصال محبوب است.
معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است؛ با کلیک روی «معنی بیت» میتوانید آن را باز یا بسته کنید.
معاشران: همنشینان؛ خلوت انس: مجلسِ خصوصیِ دوستی؛ وانیکاد: آغاز آیهای که برای دوری از چشمزخم میخوانند؛ در فراز کردن: در را بستن؛ کارساز: ساماندهندهٔ امور؛ احتراز: دوری؛ ناجنس: ناسازگار؛ انعام: پاداش.
توضیح ادبیِ افزوده در بازبینی (نقل از شرح جلالی نیست):
مجلسِ دوستان با موسیقی و گفتوگوی زلف محبوب آغاز میشود. اعتماد به لطفِ کارساز و دوری از همنشینِ ناسازگار، پندهای اصلی غزلاند. شاعر عشق را معیارِ زنده بودن میگیرد و در پایان پاداشِ خود را دیدار و لطفِ محبوب میخواهد.
این بخش، برداشت سرگرمی و تأمل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیشبینی قطعی آینده تفاوت دارد.