شب وصل است و طی شد نامه هجر
سلام فیه حتی مطلع الفجر
معنی بیت 1
شب دیدار است و دفتر جدایی بسته شد؛ این شب تا برآمدن سپیده سراسر سلام و آرامش است.
غزل شماره 251 حافظ - شب وصل است و طی شد نامه هجر
غزل‌های حافظ را بر اساس شماره یا عنوان پیدا کنید و بخوانید.
غزل مورد نظر را انتخاب کنید
متن کامل غزل
غزل شماره 251 حافظ
12 مصرع · حدود 1 دقیقه مطالعه
دلا در عاشقی ثابت قدم باش
که در این ره نباشد کار بی اجر
معنی بیت 2
ای دل، در عاشقی پایدار باش؛ کوشش در این راه بی‌پاداش نمی‌ماند.
من از رندی نخواهم کرد توبه
و لو آذیتنی بالهجر و الحجر
معنی بیت 3
من از رندی توبه نمی‌کنم، حتی اگر با دوری و منع کردن مرا بیازاری.
برآی ای صبح روشن دل خدا را
که بس تاریک می‌بینم شب هجر
معنی بیت 4
ای صبحِ روشن‌دل، به خاطر خدا طلوع کن؛ زیرا شب جدایی را بسیار تاریک می‌بینم.
دلم رفت و ندیدم روی دلدار
فغان از این تطاول آه از این زجر
معنی بیت 5
دلم از دست رفت و روی دلدار را ندیدم؛ فریاد از این ستم و آه از این رنج.
وفا خواهی جفاکش باش حافظ
فان الربح و الخسران فی التجر
معنی بیت 6
حافظ، اگر وفا می‌خواهی باید جفا را تحمل کنی؛ زیرا سود و زیان هر دو در تجارت هست.
🎧
خوانش صوتی غزل
معنی ابیات غزل شماره 251
معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است؛ با کلیک روی «معنی بیت» می‌توانید آن را باز یا بسته کنید.
معنی کلمات غزل
هجر: جدایی؛ اجر: پاداش؛ ولو آذیتنی: حتی اگر مرا بیازاری؛ حجر: منع و بازداشتن؛ تطاول: ستم و دست‌درازی؛ زجر: رنج و آزار؛ ربح و خسران: سود و زیان؛ تجر: تجارت.
توضیحات غزل
توضیح ادبیِ افزوده در بازبینی (نقل از شرح جلالی نیست):
غزل فارسی و عربی را در هم می‌آمیزد. بیت آغاز از تعبیر قرآنیِ آرامشِ شب تا سپیده بهره می‌گیرد، اما بیت‌های بعد پایداری در عاشقی و تحملِ هجر را طرح می‌کنند. تشبیه عشق به تجارت در پایان، پذیرشِ هم‌زمان سود و زیانِ این راه است.
برداشت نمادین از غزل
این بخش، برداشت سرگرمی و تأمل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش‌بینی قطعی آینده تفاوت دارد.
زمان هجران به سر آمده و صبح صادق دمیده است. شب سیاه به پایان رسیده و حالا نوبت تو می باشد به عهدی که بسته ای عمل کنی. نگرانی که دوباره همه چیز به هم بریزد و از وصال یار بی بهره بمانی. دیگر طاقت هجران نداری.
