غزل شماره 478 حافظ - نوش کن جام شراب یک منی

جام شراب يك منى را بنوش تا به وسيله ى آن،غم دل را ريشه كن كنى.

مانند جام شراب،گشاده دل باش،تا كى مى خواهى مانند خم شراب سرگرفته باشى؟[با توجه به گشاد بودن دهانه ى جام شراب،گشاده دل و شاد بودن را به آن مانند كرده است.دن،خم شراب قيراندود و در اين جا مجازا به معناى شراب است.سرگرفتگى خم اشاره به اين موضوع است كه سر خم شراب را با دستمالى يا خشت و گلى مى بسته اند تا شراب به هنگام جوش سرريز نكند.سربسته بودن به كنايه،يعنى در فكر بودن،اندوهگين و در خود بودن.مى گويد:مانند جام شراب گشاده دل و شاد باش؛نه مانند خم سربسته و عبوس و غمگين!]

هنگامى كه از جام شراب بى خودى پيمانه ى سنگينى نوشيدى،كمتر لاف منى و خودبينى خواهى زد.[يعنى وقتى از خود بى خود شدى،خودبينى در وجود تو از بين مى رود.]

در پايدارى و استوارى مانند سنگ باش و مانند آب،آميخته به رنگ و ريا و آلوده و تر دامن مباش.[رنگ و رنگ آميزى،يعنى حيله گرى و نيرنگ.اين معناى مجازى از يك تصوير واقعى ناشى مى شود.و آن اين است كه آب رنگ پذير است و به هر ظرفى كه ريخته شود،رنگ همان ظرف را به خود مى گيرد.تردامنى نيز كنايه از آلودگى به گناه است.]

دل بسته ى شراب باش تا گردن نيرنگ و تقوا و پرهيزگارى را مردانه بشكنى!

برخيز و مانند حافظ كوششى كن تا شايد بتوانى خود را در پاى معشوقه بيندازى. **** دیوان حافظ بر اساس نسخه قزوینی و خانلری