جستجو در ابزارها

ورود و ثبت نام

با شماره موبایل خود وارد شوید یا حساب بسازید.

شعر و ادبیات

غزل شماره 329 حافظ - جوزا سحر نهاد حمایل برابرم

متن کامل غزل

غزل شماره 329 حافظ

شماره غزل
329
تعداد مصرع
50
زمان مطالعه
حدود 3 دقیقه
1

جوزا سحر نهاد حمایل برابرم

یعنی غلام شاهم و سوگند می‌خورم

معنی بیت 1

سحرگاه، جوزا به نشان اطاعت و بندگی، بند شمشیر خود را باز کرد و در مقابل من قرار داد؛ یعنی بنده و غلام شاه هستم و بر این امر سوگند یاد می کنم.

2

ساقی بیا که از مدد بخت کارساز

کامی که خواستم ز خدا شد میسرم

معنی بیت 2

ای ساقی!بیا که به یاری اقبال و سعادت خوب، به مراد و آرزوهایم رسیدم؛ آرزوهایی که آنها را از خدا می خواستم.

3

جامی بده که باز به شادی روی شاه

پیرانه سر هوای جوانیست در سرم

معنی بیت 3

ای ساقی!جام شرابی بده تا بار دیگر به شادی روی شاه بنوشم و مست شوم که زمان پیری، شور و اشتیاق جوانی در سر دارم.

4

راهم مزن به وصف زلال خضر که من

از جام شاه جرعه کش حوض کوثرم

معنی بیت 4

ای ساقی!با توصیف آب زلال حیات بخش خضر، مرا فریب مده که اگر من از جام مجلس شاه منصور جرعه ای بنوشم، برای من چون جامی از حوض کوثر است و در برابر آن آب حیات خضر هم چیزی نیست.

5

شاها اگر به عرش رسانم سریر فضل

مملوک این جنابم و مسکین این درم

معنی بیت 5

ای شاه!اگر تخت فضل و دانش خود را به عرش برسانم، باز بنده و غلام و گدای این آستان هستم.

6

من جرعه نوش بزم تو بودم هزار سال

کی ترک آبخورد کند طبع خوگرم

معنی بیت 6

سال هاست که باده نوش مجلس عیش و شادی تو بودم؛ پس چگونه می تواند طبع و سرشت مأنوس من این آبشخور را رها کند؟

7

ور باورت نمی‌کند از بنده این حدیث

از گفته کمال دلیلی بیاورم

معنی بیت 7

اگر این سخن را باور نمی کنی، از گفته ی کمال الدین اصفهانی دلیلی برای اثبات کلامم می آورم.

8

گر برکنم دل از تو و بردارم از تو مهر

آن مهر بر که افکنم آن دل کجا برم

معنی بیت 8

اگر از تو دل بر کنم و رهایت کنم، پس آن عشق و محبّت را بر چه کسی ارائه کنم و آن دل را به کجا برم؟

9

منصور بن مظفر غازیست حرز من

و از این خجسته نام بر اعدا مظفرم

معنی بیت 9

نام منصور بن مظفر، تعویذ و پناه من است و به واسطه ی این نام مبارک است که بر دشمنان پیروز می شوم.

10

عهد الست من همه با عشق شاه بود

وز شاهراه عمر، بدین عهد بگذرم

معنی بیت 10

ارادت و عشق من نسبت به شاه ازلی و ابدی خواهد بود.پیمان من از روز ازل به عشق شاه بسته شده و از شاهراه عمر با این پیمان می روم و به سوی عشق باقی می شتابم.

11

گردون چو کرد نظم ثریا به نام شاه

من نظم در چرا نکنم از که کمترم

معنی بیت 11

وقتی فلک، گردن بند ثریا را به نام شاه به رشته کشید و به نظم در آورد، پس چرا من مروارید شعرم را به نام او به نظم در نیاورم.

12

شاهین صفت چو طعمه چشیدم ز دست شاه

کی باشد التفات به صید کبوترم

معنی بیت 12

من که مانند شاهین از دست شاه، طعمه می خورم، کی می توانم به کبوتر که صید ناچیزی است، توجه کنم؟

13

ای شاه شیرگیر چه کم گردد ار شود

در سایه تو ملک فراغت میسرم

معنی بیت 13

ای شاهِ شیرگیر، اگر در سایهٔ تو به سرزمین آرامش و آسودگی برسم، چه چیزی از تو کاسته می‌شود؟

14

شعرم به یمن مدح تو صد ملک دل گشاد

گویی که تیغ توست زبان سخنورم

معنی بیت 14

شعر من به برکت ستایش تو صد کشور دل را گشوده است؛ گویی زبان شاعرانه‌ام همان شمشیر توست.

15

بر گلشنی اگر بگذشتم چو باد صبح

نی عشق سرو بود و نه شوق صنوبرم

معنی بیت 15

اگر چون باد صبح از گلزاری گذشتم، از عشق سرو و اشتیاق صنوبر نبود.

16

بوی تو می‌شنیدم و بر یاد روی تو

دادند ساقیان طرب یک دو ساغرم

معنی بیت 16

بوی تو را می‌شنیدم و به یاد چهرهٔ تو ساقیانِ شادی یک دو جام به من دادند.

17

مستی به آب یک دو عنب وضع بنده نیست

من سالخورده پیر خرابات پرورم

معنی بیت 17

مستی با اندکی آب انگور روش من نیست؛ من پیر سالخورده‌ای هستم که در خرابات پرورش یافته‌ام.

18

با سیر اختر فلکم داوری بسیست

انصاف شاه باد در این قصه یاورم

معنی بیت 18

با گردش ستاره‌های آسمان شکایت‌های بسیار دارم؛ باشد که دادگری شاه در این دعوا یاور من شود.

19

شکر خدا که باز در این اوج بارگاه

طاووس عرش می‌شنود صیت شهپرم

معنی بیت 19

خدا را شکر که بار دیگر در این بارگاه بلند، طاووس عرش آواز و شهرتِ بال من را می‌شنود.

20

نامم ز کارخانه عشاق محو باد

گر جز محبت تو بود شغل دیگرم

معنی بیت 20

اگر جز محبت تو کار دیگری داشته باشم، نامم از دفتر عاشقان پاک باد.

21

شبل الاسد به صید دلم حمله کرد و من

گر لاغرم وگرنه شکار غضنفرم

معنی بیت 21

بچه‌شیر برای شکار دل من حمله کرده است؛ چه لاغر باشم چه نباشم، شکارِ شیرم.

22

ای عاشقان روی تو از ذره بیشتر

من کی رسم به وصل تو کز ذره کمترم

معنی بیت 22

عاشقان چهرهٔ تو از ذرات جهان بیشترند؛ من که از ذره کمترم چگونه به دیدار تو برسم؟

23

بنما به من که منکر حسن رخ تو کیست

تا دیده‌اش به گزلک غیرت برآورم

معنی بیت 23

به من نشان بده چه کسی زیبایی تو را انکار می‌کند تا از شدت غیرت چشمش را با خنجر بیرون آورم؛ این اغراق شاعرانه، شدت تعصب عاشق را نشان می‌دهد.

24

بر من فتاد سایه خورشید سلطنت

و اکنون فراغت است ز خورشید خاورم

معنی بیت 24

سایهٔ خورشید پادشاهی بر من افتاده و اکنون از خورشید مشرق بی‌نیازم.

25

مقصود از این معامله بازارتیزی است

نی جلوه می‌فروشم و نی عشوه می‌خرم

معنی بیت 25

مقصود از این دادوستد رونق دادن به بازار سخن است؛ نه جلوه‌ای می‌فروشم و نه ناز و عشوه‌ای می‌خرم.

خوانش صوتی غزل

معنی ابیات غزل شماره 329

معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است.

معنی کلمات غزل

جوزا
صورت فلکیِ دوپیکر؛
حمایل
بندِ شمشیر؛
سریر
تخت؛
مملوک
بنده؛
حرز
تعویذ و پناه؛
ثریا
خوشهٔ پروین؛
صیت
آوازه؛
شبل الاسد
بچه شیر؛
غضنفر
شیر؛
گزلک
خنجر کوچک.

توضیحات غزل

توضیح ادبیِ افزوده در بازبینی (نقل از شرح جلالی نیست): این غزل بلند در ستایش شاه منصور و پیوندِ شاعر با درگاه اوست. نام منصور با پیروزی هم معنا می شود و شعر به شمشیری تشبیه می گردد که کشور دل ها را می گشاید. تصاویر شکار، خورشید و گوهر، مدحِ سیاسی را با زبان عاشقانه درهم می آمیزند؛ ستایشِ آخر به رونقِ بازار سخن تعبیر می شود.

یادداشت مقابلهٔ متن: متن این غزل با گنجور مقابله شده است. ضبط پیشینِ بخش های متفاوت: «و از شاهراه عمر بدین عهد بگذرم». این ضبط ها برای مراجعه به اختلاف نسخه یا خطای نسخه برداری ثبت شده اند؛ لزوماً همهٔ آن ها ضبط نامعتبر نیستند.

برداشت نمادین از غزل

این بخش، برداشت سرگرمی و تامل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش بینی قطعی آینده تفاوت دارد.

بخت و اقبال با تو همراه است و روزگار روی خوش را به تو نشان می دهد. خداوند را سپاسگزار باش تا نعمات خود را از تو دریغ نکند. به عهد و پیمان خود پایبند و وفادار باش تا حق دوستی را به جای آورده باشی.

پرسش های رایج

پرسش های رایج

چگونه غزل حافظ را با شماره یا متن پیدا کنم؟

از فهرست غزل ها انتخاب کنید یا شماره، مصرع یا واژه ای از شعر را در بخش جستجوی متن وارد کنید.

غزلیات حافظ با فال حافظ چه تفاوتی دارد؟

در غزلیات، شعر مشخص را برای مطالعه انتخاب می کنید. فال حافظ ابزار جداگانه ای برای انتخاب شعر همراه تفسیر نمادین است.

آغاز غزل شماره 329 حافظ چیست؟

جوزا سحر نهاد حمایل برابرم

نظرات شما

نظرات شما

توجه: شماره موبایل شما در وب‌سایت نمایش داده نمی‌شود
توجه: ایمیل شما در وب‌سایت نمایش داده نمی‌شود

گزارش خطای ابزار

غزلیات حافظ

مشکل را همراه با مراحل ایجاد آن توضیح دهید.

0 / ۵۰۰۰

نمایش تصویر