به تیغم گر کشد دستش نگیرم
وگر تیرم زند منت پذیرم
معنی بیت 1
اگر با تیغ مرا بکشد دستش را نمی گیرم و اگر با تیر مرا بزند سپاسگزار او خواهم بود .
به تیغم گر کشد دستش نگیرم
وگر تیرم زند منت پذیرم
اگر با تیغ مرا بکشد دستش را نمی گیرم و اگر با تیر مرا بزند سپاسگزار او خواهم بود .
کمان ابرویت را گو بزن تیر
که پیش دست و بازویت بمیرم
به کمان ابروی ما بگو که با تیر (مژگان) مرا بزند و از پای درآورد تا در مقابل دست و بازوی او بمیرم .
غم گیتی گر از پایم درآرد
بجز ساغر که باشد دستگیرم
آنگاه که غم دنیامرا از پای درآوَرَد، به غیر از پیمانه شراب چه کسی مرا دستگیری خواهد کرد؟
برآی ای آفتاب صبح امید
که در دست شب هجران اسیرم
ای خورشید صبح آرزوها سر برآور (و مرا رهایی بخش) که من در دست شب فراق اسیرم .
به فریادم رس ای پیر خرابات
به یک جرعه جوانم کن که پیرم
ای پیرخرابات به فریادم برس و با یک پیمانه شراب مرا جوان کن که پیرم .
به گیسوی تو خوردم دوش سوگند
که من از پای تو سر بر نگیرم
دیشب به زلف های تو سوگند خوردم که سرم را از خاک پای تو بلند نکنم .
بسوز این خرقه تقوا تو حافظ
که گر آتش شوم در وی نگیرم
حافظ این خرقه و بالاپوش تقوی! را خود با آتش بسوزان تا آنگاه که من از آتش عشق شعله ور میشوم، در آن نگیرم .
معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است.
این بخش، برداشت سرگرمی و تامل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش بینی قطعی آینده تفاوت دارد.
خودتان را مستحق زجر و عذاب می دانید چون خود شما به دنبال این کار رفته اید. امیدوارید دوباره همه چیز درست شود و دست غیبی شما را نجات بخشد. حاجتتان برآوردهمی شود و اطرافیانتان به یاریتان می شتابند. تقوی و ایمان خودتان را حفظ نمایید تا این زجر را کمتر حس کنید.
وزن غزل : مفاعیلن مفاعیلن فعولن بحر غزل : هزج مسدّس محذوف
همانطور که در صفحه 92-93 این کتاب اشاره شد، حافظ این غزل را در یزد سروده و روی سخنش با شاه شجاع است و در بیت چهارم، خواسته قلبی خود را که بازگشت شاه شجاع از کرمان به شیراز، و از طریق یزد است بازگو می کند تا در رفتن به شیراز با شاه هم رکاب گردد . شاعر در بیت مقطع با به کار گرفتن صنعت التفات، خطاب به خود و به طور غیرمستقیم خطاب به ریاکاران می فرماید : این خرقه ریا و سالوس را که نام خرقه تقوی بر روی لباس های خود پوشیده یی از سر به درآور و به آتش بسوزان تا آتش من به آن سرایت نکند و آن را شعله ور ساخته در نتیجه تو را هم با خود بسوزاند. منظور شاعر این است که دست از ظاهر فریبی بردار تا آتش خشم من به هنگام شعله ور شدن آن را و در نتیجه تو را که در آن هستی با هم نسوزاند . حافظ مضمون بیت چهارم خود را از نظامی گرفته که در خسرو و شیرین می فرماید : بــرآی از کوه صـبر ای صـبح امید دلم را چشم روشن کـن به خـورشید