غزل شماره 432 حافظ - مخمور جام عشقم ساقی بده شرابی

معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است؛ با کلیک روی «معنی بیت» می‌توانید آن را باز یا بسته کنید.

مخمور: خمارآلوده، در حسرت شراب از پا درآمده و خمارآلوده.
مجلس ندارد آبی: (ایهام) مجلس آب و رنگ و صفا و رونق ندارد.
در پرده راست ناید: با در پرده سخن گفتن و با ایهام و اشاره حقّ مطلب ادا نمی شود.
شد حلقه قامت من: قامت من خمیده شد.
رقیب: مراقب درگاهت، پاسدارت، نگهبان و مراقب.
بابی: دری.
ما و امیدواری: (واو حرف عطف به معنای ملازمت) ما ملازم امید می باشیم، ما به امیدواری دل بسته‌ایم.
ما و خیال خوابی: ما همراه خیل خیالیم، ما با خواب و خیال می‌گذرانیم.
کم از: حداقل.
آخر کم از جوابی: دست کم جوابی بده، حداقل پاسخی بده.
می نهی دل: دل می نهی، دل خوش می کنی، دلبستگی پیدا می کنی.
لَمعه: پرتو، روشنایی، درخشش.
لَمعه سراب: درخشش و انکسار نور آفتاب که از دور به صورت آب به چشم می آید.

وزن غزل: مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن
بحر غزل: مضارع مثمّن اخرب
٭
عطار:
ای از شکنج زلفت هر جا که انقلابی هرگز نتافت بر کس چون رویت آفتابی
٭
شاه نعمت الله ولی:
هر ذره‌یی ز عالم بنموده آفتابی آن آفتاب تابان بسته ز من نقابی
٭
خاقانی:
بانگ آمد از قتینه کاباد بر خرابی دریاب کار عشرت گر مرد کاریابی
٭
اوحدی:
با این چنین بلایی، بعد از چنان عذابی راضی شدم که بینم روی تو را به خوابی
٭
این غزل عاشقانه محصول ایام شباب حافظ و احتمالا در استقبال یکی از متقدمین که مطلع غزل آنها در بالا آمده و یا از معاصرین، سروده شده است.
شاعر در بیت دوم غزل، خود را عاشقی محجوب و خجالتی تصور کرده می‌فرماید در حال عادی زبان قادر به وصف زیباییهای چهره معشوق نیست. ای رامشگر سرودی بنواز و ای ساقی شرابی بده تا در حال دگرگونی و سرمستی پرده شرم و حیا کنار رفته و من آنچنان که باید به وصف جمال او بپردازم.
این مضمون و مضمون بیت سوم که شاعر می‌خواهد بگوید من مثل حلقه در منزل معشوق، بر در چسبیده ام تا دربان او نتواند مرا از آنجا دور کند و برای اینکار نخست قامت خود را به صورت منحنی و حلقه، در می‌آورد تا معنای کلمه حلقه در ذهن خواننده، حلقه و کوبه در مجسم گردد، انگیزه سروده اینگونه غزل ها در ایام جوانی می‌تواند باشد

این بخش، برداشت سرگرمی و تأمل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش‌بینی قطعی آینده تفاوت دارد.