دلبر برفت و دلشدگان را خبر نکرد
یاد حریف شهر و رفیق سفر نکرد
معنی بیت 1
محبوب رفت و دل از دست دادگان خودرا بی خبر گذاشت . از دوستان محشور در شهر و رفیقان هم سفر خود یادی نکرد.
غزل شماره 140 حافظ - دلبر برفت و دلشدگان را خبر نکرد
غزل‌های حافظ را بر اساس شماره یا عنوان پیدا کنید و بخوانید.
غزل مورد نظر را انتخاب کنید
متن کامل غزل
غزل شماره 140 حافظ
12 مصرع · حدود 1 دقیقه مطالعه
یا بخت من طریق مروت فروگذاشت
یا او به شاهراه طریقت گذر نکرد
معنی بیت 2
یا اقبالِ من بی انصافی و با من ناسازگاری کرد، یا آنکه رفتار او با روش اهل طریقت ( که محبت ووفاداری است) منطبق نبود.
گفتم مگر به گریه دلش مهربان کنم
چون سخت بود در دل سنگش اثر نکرد
معنی بیت 3
با خود گفتم شاید با گریه دلش را بر سر مهر آورم ، اما دانه های اشک من، چون قطره های باران در دل سنگ او اثری نداشت.
شوخی مکن که مرغ دل بی‌قرار من
سودای دام عاشقی از سر به درنکرد
معنی بیت 4
گستاخی را تماشا کن که مرغ دل قرار از کف داده من خیال گرفتاری در بند عشق را از سر خود بیرون نکرده است.
هر کس که دید روی تو بوسید چشم من
کاری که کرد دیده من بی نظر نکرد
معنی بیت 5
هر کس که روی (زیبای ) تورا دید به چشم من بوسه زد . زیرا کار انتخاب چشم من بدون اندیشه و بصیرت نبود.
من ایستاده تا کنمش جان فدا چو شمع
او خود گذر به ما چو نسیم سحر نکرد
معنی بیت 6
من پای مقاومت می فشارم که به مانند شمع،جان را فدای او کنم ، اما او به مانند نسیمی بر من مَوزید ( تا در پایش بمیرم) .
🎧
خوانش صوتی غزل
معنی ابیات غزل شماره 140
معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است؛ با کلیک روی «معنی بیت» می‌توانید آن را باز یا بسته کنید.
معنی کلمات غزل
دلبر: محبوب.
دلشدگان: عشاق، شفیتگان، دل از دست دادن.
حریف شهر: مصاحب و هم نشین درشهر.
طریق: راه وروش.
طریق مروت: راه و رسم انصاف
طریقت: راهی مقابل شریعت، راهی که سالک راه حق باید بپیماندتا به حقیقت برسد،راه اصلی وصول به حق .
گفتم مگر.... : با خود گفتم شاید .....
شوخی نگر: گستاخی را تماشا کردن.
بی نظر: بدون اندیشه و تفکر ، بدون بصیرت.
حدیث : حکایت ، چیز نو ، نو و تازه مطلب ، قضیه ، واقعه.
نغز: خوب ،نیکو هر چیز بدیع و زیبا که دیدنش خوش آید، شیوا ،جالب، چیزی که مورد توجه واقع شود ، بدیع لطیف.
رغبت : میل.
توضیحات غزل
وزن غزل : مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن
بحر غزل: مضارع اخرب مکفوف محذوف
*
قطب الدین بختیار:
دلدار رفت و خسته دلان را خبر نکرد
بـــر او شـــرار آه دل ما اثر نکرد
خـــواجو:
هـــر کـو شـمـع زآتـش دل تـاج سـر نکرد
سر در میان مجلس عشاق برنکرد
خـون شد اشـک زا اشـک مـا دل سنـگین کوهـسار
وان سست مهر بردل سختش اثر نکرد
در دیوان حافظ تنها این یک مورد نیست که غزلی از لحاظ وزن وقافیه وردیف ومضمون ، با غزل دیگری که همزمان سروده شده مطابقت داشته باشد. به نظر می رسد شاعر در برابر پاره یی از رویدادها که طبع حساسش به شدت تحریک می شده، از شدت غلیان احساسات ، دو غزل در باره یک موضوع می سروده است و تغیرات وتداخلات ابیات این دوغزل امری است که می توان هم به خود شاعر در نسخه هایی که بدست طرفداران خود داده و هم به نساج و سلیقه دیگران احتمال داد . اجمالاً این غزل همزمان با غزل 133 و برای یک موضوع سروده شده است . که گله مندی از رفتن به مسافرت شاه شجاع و قهر او و خداحافظی نکردن و بی اعتنایی شاه ، انگیزه سرودن آن بوده است.
شرح پیشینِ ابیاتِ ضبط دیگر (این بندها به ابیات متن فعلی تعلق ندارند):
حافظ ،مطلب جالب و حکایت شیوای تو از بس دل انگیز است هر کس آن را شنید با میل و اشتیاق آن را در خاطره خود سپرد.
برداشت نمادین از غزل
این بخش، برداشت سرگرمی و تأمل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش‌بینی قطعی آینده تفاوت دارد.
به جمالت مغرور شده ای. محبت و دوست داشتن را فراموش کرده و به دنبال مال دنیا هستی. این را بدان که ظاهر زیبا و مال دنیا ماندنی نیست. این محبت و عشق است که هیچ وقت پایانی ندارد. به یار ود نظر کن و از راهی که رفته ای برگرد.
