جستجو در ابزارها

ورود و ثبت نام

با شماره موبایل خود وارد شوید یا حساب بسازید.

شعر و ادبیات

غزل شماره 323 حافظ - ز دست کوته خود زیر بارم

متن کامل غزل

غزل شماره 323 حافظ

شماره غزل
323
تعداد مصرع
14
زمان مطالعه
حدود 1 دقیقه
1

ز دست کوته خود زیر بارم

که از بالابلندان شرمسارم

معنی بیت 1

از کوتاهی دست و ناتوانی خود شرمنده‌ام، زیرا در برابر بلندبالایان و بلندمرتبگان دستم کوتاه است.

2

مگر زنجیر مویی گیردم دست

وگر نه سر به شیدایی برآرم

معنی بیت 2

شاید زنجیرِ موی محبوب دستم را بگیرد؛ وگرنه سر به دیوانگی و بی‌قراری خواهم گذاشت.

3

ز چشم من بپرس اوضاع گردون

که شب تا روز اختر می‌شمارم

معنی بیت 3

اوضاع آسمان را از چشم من بپرس؛ زیرا شب تا صبح بیدارم و ستاره می‌شمارم.

4

بدین شکرانه می‌بوسم لب جام

که کرد آگه ز راز روزگارم

معنی بیت 4

به شکرانهٔ اینکه جام مرا از راز روزگار آگاه کرد، لب آن را می‌بوسم.

5

اگر گفتم دعای می فروشان

چه باشد حق نعمت می‌گزارم

معنی بیت 5

اگر برای باده‌فروشان دعا کردم، چه اشکالی دارد؟ حق نعمتی را که به من داده‌اند به جا می‌آورم.

6

من از بازوی خود دارم بسی شکر

که زور مردم آزاری ندارم

معنی بیت 6

از بازوی خود بسیار سپاسگزارم که توانِ آزار رساندن به مردم را ندارد.

7

سری دارم چو حافظ مست لیکن

به لطف آن سری امیدوارم

معنی بیت 7

مانند حافظ سری مست دارم، اما به لطف آن جهان و عنایت الهی امیدوارم.

خوانش صوتی غزل

معنی ابیات غزل شماره 323

معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است.

معنی کلمات غزل

دستِ کوته
تهی دست، دست خالی .
زیر بار بودن
در رنج و فشار بودن .
بالا بلند
بلند بالا، سرو قامت، زیبای سهی قامت .
زنجیر مویی
مویی زنجیر مانند و حلقه حلقه .
شیدایی
دیوانگی .
اختر شمردن
ستاره شمردن در شب، کنایه از بی خوابی و بیداری ناشی از فکر و خیال عاشقانه .
به این شُکرانه
به شکر این نعمت .
چه باشد ؟
چیزی نیست، کار مهمی نیست، عجیب نیست .
حق نعمت گزاردن
از نعمتی که ارزانی شده سپاسگزاری کردن .
به لطف آن سری
1)به لطف آن جهانی، به لطف خدا در جهان دیگر، به لطف آن سو . 2) به لطف صاحب آن سر یعنی به لطف معشوقی که آن سر قضیه است . 3) سری به زبان عربی به معنای شریف و عزیز است بنابراین چنین معنا می دهد : به لطف آن عزیز شریف .

توضیحات غزل

وزن غزل : مفاعیلن مفاعیلن فعولن بحر غزل : هزج مسدّس محذوف

کمال خجند : مـریــض عشقــم و درد تـو دارم ز دردت تـا ابــد ســر بــر نـــدارم

سعــــدی : چگونه کجــا خــود شـکر این نعمت گذارم کـــه زور مـــردم آزاری نــدارم

حافظ تحت تأثیر بیت سعدی که در بالا و باب سوم گلستان آمده و در آن مضمونی ناب در کمال سلاست و بلاغت بازگو شده، غزلواره بالا را به رشته نظم کشیده و مصراعی از آن را به وجه احسن تضمین نموده است. مفاد این بیت سعدی که حافظ به نحو بسیار دلپذیری بازگو و تضمین نموده، در واقع گوشه یی از مشخصات اخلاقی شخص حافظ را می رساند . شروع این غزلواره با بازگویی واقعیت تلخی صورت می گیرد. چنان به نظر می رسد که حافظ در بیشتر ایام زندگانی دچار مشکلات مالی بوده است . در جای دیگر می فرماید : شــاهدان در جــلوه و من شرمسار کــیسه ام ای فلک این شرمساری تا به کی باید کشید ؟ اما تکیه اندیشه حافظ در این غزل، دفاع از می و جام شراب است که آن را به جام جهان نما تشبیه نموده و نیز سپاسگذاری از می فروشان به خاطر ادای حق گزاری خدمتی است که به او کرده و او را از روزگار آگاه ساخته اند . جای آن دارد که در اینجا و به دنباله این اندیشه یی که حافظ بازگو کرده است اندکی درباره شخصیت ذاتی این شاعر عارف که منجر به این گونه صراحت گویی شده است بپردازیم . شارحان محترم در گذشته و حال، بهترین و آسانترین راه را برای شرح ابیاتی که حافظ درباره شراب و معشوق در بیشتر موارد سروده، برگزیده و همه را به حساب افکار عرفانی او می گذارند تا از شماتت و حمله بعضی منتقدین متعصب در امان بمانند . پیش از این شرح در احوال حافظ گفته شد ضریب هوشی بالای این شاعر و عمق معلومات دینی و اجتماعی او هرگز به او اجازه نداد تا در برابر متظاهرین به شریعت و ریاکاران، زبان در کام کشیده و از بازگویی حقایق و واقعیات باز ایستد . او به مغز شریعت اسلام دست یافته و از پوست صرف نظر کرده و از آنجایی که سخنانش در طول قرن ها به دل همه دینداران هوشمند نشسته است، متعصبّین و خیال پردازان، چاره دیگری جز این به نظرشان نرسیده که او را بازگو کننده نکات عرفانی در همه موارد بدانند . همین هنر برای حافظ کافی است که بیشتر غزل های او دارای سه بُعد عشقی ـ عرفانی ـ ایهامی است و این معجزه گر چنان رندانه و حکیمانه و فاضلانه سخن پردازی کرده که مسلمانش به زمزم شوید و هندو بسوزاند . 1 « مصراع از گلستان سعدیست، از این بیت در گلستان باب سوم چگونه شکر این نعمت گزارم که زور مردم آزاری ندارم »

برداشت نمادین از غزل

این بخش، برداشت سرگرمی و تامل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش بینی قطعی آینده تفاوت دارد.

از روزگار خود بسیار دلگیر و ناراحتید. فکر می کنید وجودتان به اندازه ی تار مویی با مرگ فاصله دارد. ولی باز هم خدا را شکر می کنید. کسانی هستند که اوضاعشان بدتر از شما می باشد، پس حق نعمت خدا را به جای آورید. به بهزوی خودتان متکی باشید که با زورگیری از مردم به جایی نمی رسید. امیدوار باشید که نیت تان خواهید رسید.

پرسش های رایج

پرسش های رایج

چگونه غزل حافظ را با شماره یا متن پیدا کنم؟

از فهرست غزل ها انتخاب کنید یا شماره، مصرع یا واژه ای از شعر را در بخش جستجوی متن وارد کنید.

غزلیات حافظ با فال حافظ چه تفاوتی دارد؟

در غزلیات، شعر مشخص را برای مطالعه انتخاب می کنید. فال حافظ ابزار جداگانه ای برای انتخاب شعر همراه تفسیر نمادین است.

آغاز غزل شماره 323 حافظ چیست؟

ز دست کوته خود زیر بارم

نظرات شما

نظرات شما

توجه: شماره موبایل شما در وب‌سایت نمایش داده نمی‌شود
توجه: ایمیل شما در وب‌سایت نمایش داده نمی‌شود

گزارش خطای ابزار

غزلیات حافظ

مشکل را همراه با مراحل ایجاد آن توضیح دهید.

0 / ۵۰۰۰

نمایش تصویر