رفتن به محتوای اصلی

غزل شماره 434 حافظ - ای دل مباش یک دم خالی ز عشق و مستی

غزل‌های حافظ را بر اساس شماره یا عنوان پیدا کنید و بخوانید.

غزل مورد نظر را انتخاب کنید
متن کامل غزل

غزل شماره 434 حافظ

16 مصرع · حدود 2 دقیقه مطالعه

ribbon-top
1

ای دل مباش یک دم خالی ز عشق و مستی

وان گه برو که رستی از نیستی و هستی

معنی بیت 1

اى دل،يك دم از عشق و مستى خالى مباش؛آنگاه،آسوده خاطر برو؛زيرا كه از دغدغه ى هستى و نيستى رها شده اى!

2

گر جان به تن ببینی مشغول کار او شو

هر قبله‌ای که بینی بهتر ز خودپرستی

معنی بیت 2

تا زمانى كه جان بر تن دارى مشغول كار عشق او باش؛هر قبله اى را بپرستى از خود پرستى بهتر است!

3

با ضعف و ناتوانی همچون نسیم خوش باش

بیماری اندر این ره بهتر ز تندرستی

معنی بیت 3

با وجود ضعف و ناتوانى،مانند نسيم خوش باش؛زيرا كه در راه عشق،بيمارى بهتر از تن درستى است.

4

در مذهب طریقت خامی نشان کفر است

آری طریق دولت چالاکی است و چستی

معنی بیت 4

در مذهب سير و سلوك،خامى و ناپختگى نشانه ى كفر ورزيدن است.آرى لازمه ى راه نيك بختى،چابكى و فرزى است.

5

تا فضل و عقل بینی بی‌معرفت نشینی

یک نکته‌ات بگویم خود را مبین که رستی

معنی بیت 5

تا زمانى كه فضل و عقل خود را مى بينى و فريفته ى آن مى شوى،اهل معرفت نخواهى بود؛ يك نكته با تو مى گويم:خودبين مباش؛به يقين رستگار مى شوى.

6

در آستان جانان از آسمان میندیش

کز اوج سربلندی افتی به خاک پستی

معنی بیت 6

در آستان جانان،حتى از آسمان مترس؛وگرنه از اوج سربلندى به خاك پستى و مذلت مى افتى.[يعنى اگر به آستان جانان رسيدى،به والاترين مقام رسيده اى و بنابراين از هيچ چيز حتى ازآسمان هم مترس!]

7

خار ار چه جان بکاهد گل عذر آن بخواهد

سهل است تلخی می در جنب ذوق مستی

معنی بیت 7

اگرچه خار موجب رنج و كاهش جان است،گل به جاى او پوزش مى خواهد.بنابراين تحمل تلخى شراب در كنار لذت ناشى از مستى،آسان است.

8

صوفی پیاله پیما حافظ قرابه پرهیز

ای کوته آستینان تا کی درازدستی

معنی بیت 8

صوفى شراب مى نوشد و حافظ از شيشه ى شراب مى پرهيزد.اى صوفيان كوتاه آستين تا كى مى خواهيد دراز دستى و از حد خود تجاوز كنيد؟ **** دیوان حافظ بر اساس نسخه قزوینی و خانلری

ribbon-bottom
🎧
خوانش صوتی غزل

معنی ابیات غزل شماره 434

معنی هر بیت در کنار همان بیت آمده است؛ با کلیک روی «معنی بیت» می‌توانید آن را باز یا بسته کنید.

معنی کلمات غزل

طریقت: راه سلوک؛ خامی: ناپختگی؛ چستی: چابکی؛ قرابه: ظرف بزرگِ شراب؛ پیاله‌پیما: باده‌نوش؛ کوته‌آستین: وصف اهل زهد؛ درازدستی: تجاوز و زیاده‌روی.

توضیحات غزل

توضیح ادبیِ افزوده در بازبینی (نقل از شرح جلالی نیست):
غزل عشق را راهِ رهایی از خودپرستی می‌داند. ضعفِ عاشق در این راه با ارزش‌گذاریِ معمولِ توانایی متفاوت است و دانشِ آمیخته با خودبینی مانع معرفت شمرده می‌شود. بیت پایان با طنز، دعوی و رفتارِ اهل زهد را زیر سؤال می‌برد.

برداشت نمادین از غزل

این بخش، برداشت سرگرمی و تأمل شخصی است؛ با معنی ادبی ابیات و پیش‌بینی قطعی آینده تفاوت دارد.

غافل از عشق و محبت به اطرافیان شده اید آنقدر مشغول خودتان گشته اید که قبله تان خودپرستی و غرور شده است و فقط خودتان را می بینید. بدون عشق بودن یعنی از خدا دور شدن یعنی بی معرفت بودن و سقوط کردن. اگر می خواهید حاجتتان روا شود توبه کنید و به محبت و عشق بپردازید.

نظرات شما

توجه: شماره موبایل شما در وب‌سایت نمایش داده نمی‌شود
توجه: ایمیل شما در وب‌سایت نمایش داده نمی‌شود

وحید مجیدی صدر

وحید مجیدی صدر

مدیر ارشد فناوری (CTO) مدرس دانشگاه و مجتمع فنی تهران

من وحید مجیدی، مدرس طراحی و برنامه‌نویسی وب با سابقه‌ی تدریس در دانشگاه تهران و مجتمع فنی تهران. در طول سال‌ها فعالیت آموزشی، تلاش کرده‌ام مفاهیم فنی را به‌صورت پروژه‌محور و کاربردی آموزش دهم تا هنرجویان و دانشجویان بتوانند مهارت‌های خود را در محیط‌های واقعی توسعه دهند و به متخصصان کارآمد در حوزه‌ی فناوری تبدیل شوند.

در کنار تدریس، به‌عنوان طراح و برنامه‌نویس وب در توسعه‌ی سامانه‌های نرم‌افزاری، پلتفرم‌های فروش آنلاین و سیستم‌های سازمانی فعالیت دارم. تخصص من در طراحی، توسعه و بهینه‌سازی سامانه‌های تحت وب است؛ از برنامه‌نویسی فرانت‌اند و بک‌اند گرفته تا معماری نرم‌افزار، سئو و زیرساخت‌های DevOps.

سریع و آسان
بدون نیاز به نصب
دسترسی آنلاین
امکان گزارش خطا